:-(

Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?



Bohaterowie Stalingradu, ulica Zwycięstwa i lecznica dla zwierząt

Ulica Limanowskiego i lecznica pod trzynastką

Krajobraz ulicy pozostał niemalże taki, jak w dniu jej powstania.  Od czasu, kiedy biegnąca w dół polna dróżka zamieniła się w wyłożoną bitumiczną kostką śródmiejską arterię, minęło sto lat. Wprawdzie to kilka ludzkich pokoleń, ale jak na kamienie i mury – całkiem niewiele. Miarą upływającego czasu są jedynie śmierć i narodziny w czterech ścianach domów, a na zewnątrz murów zmieniające się marki parkujących pod oknami samochodów.  Było to w 1893 r. kiedy w szczerym polu podtapianym przez jeziorne wody, porośniętym jedynie wybujałym zielskiem i krzewami, jako pierwsza pojawiła się niewielka, narożna kamienica pod „osiemnastką”. Aby nie było wątpliwości- numer przynależy do dz. ul. Limanowskiego, a w tamtych czasach - Augustastrasse. 


Z nazwą po wojnie było tak: Dla pierwszych polskich mieszkańców jej patronem był ten dzisiejszy – przedwojenny senator z ramienia PPS. Najwyraźniej po wchłonięciu PPS przez PPR, „sanacyjny” senator stał się obym klasowo, dlatego tutejsi entuzjaści „słoneczka ludzkości” nazwę ulicy wymienili na bardziej „postępową”. W ten sposób, aż do 1989 roku, na tabliczkach pojawiła się dziwna i tajemnicza, nie tylko dla tutejszych mieszkańców, nazwa 5 Grudnia. To właśnie tego dnia 1936 roku uchwalono, jakże inaczej, poprzez aklamację, konstytucję Związku Sowieckiego. Ulica biegnie dokładnie szlakiem średniowiecznej grobli zamkowej, skręcając pod kątem prostym na północ w górę. 
Ten ostatni odcinek jeszcze w 1900 roku był polnym traktem. Wystarczyło kilka lat, aby sielski krajobraz przeszedł do historii. Kiedy w 1910 roku, podczas hucznych obchodów związanych z 600-leciem założenia miasta, właśnie tędy przechodził orszak mieszkańców przebranych w historyczne stroje, stały tu już okazałe kamienice. Dzisiaj wiemy o tym tylko dlatego, ponieważ całą uroczystość utrwalił na zdjęciach fotograf z pobliskiego Czarnego. 
Co ważne, cała pierzeja i to bez wyjątku przetrwała do naszych czasów. Znacznie gorszy los spotkał zabudowę w jej „dolnym biegu” pomiędzy skrzyżowaniem ul. Limanowskiego a Mickiewicza. 
To właśnie w tym rejonie pierwsi polscy mieszkańcy zastali ruiny po kilku domach. W tamtych pamiętnych dniach, polskim przybyszom wygnanym z ich rodzinnych stron lub przybyłych tu za chlebem, miasto było niczym ziemia nieznana. 
Kolejowe transporty z wygnańcami zatrzymywały się na bocznych torach tutejszego, wielkiego dworca. Z otwartych drzwi bydlęcego wagonu widać było jedynie osiedla domków jednorodzinnych. Zagłębiając się w poplątane uliczki - błądzili. Odczytywali obco brzmiące nazwy ulic, szyldów i napisów. 
Przez jakiś czas tutejszy pełnomocnik rządu oraz miejskie władze posługiwały się nazewnictwem niemieckim. Główną ulicą była Bismarcka. Od skrzyżowania w dół zaczynała się Wiktoriastrasse. Spolszczono ją na ul. Zwycięstwa. Ulica Zwycięstwa od północy przechodziła w Forststrasse czyli ul. Leśną, przemianowaną potem na Świerczewskiego, a dzisiaj AK.
Nieznane i zarazem obce było to miasto w pamiętnym 1945 roku. Świadczą o tym choćby urzędowe raporty sporządzane z polecenia władz centralnych. W szczecińskim Narodowym Archiwum Cyfrowym znajduje się taki właśnie raport. Został napisany 10 lipca 1945 r. przez Pełnomocnika Rządu na Obwód Szczecinek. Pełnomocnik w swoim piśmie adresowanym do Urzędu Pełnomocnika Rządu RP na Okręg Pomorze Zachodnie Naczelny Wydział Ogólny w Koszalinie, w krótkich zdaniach wymienia, że miasto Szczecinek (Neustettin) zostało zniszczone w 15 procentach. 
„Częściowemu zniszczeniu uległy wszystkie zakłady przez zdemolowanie”. Kto je zdemolował i kiedy, możemy się tylko domyślać. Ocalały takie zakłady jak: browar, Fabryka Konserw (najprawdopodobniej chodzi o tę przy ul. Przemysłowej), Fabryka Maszyn Rolniczych (przy ul. Warcisława - jej właścicielem była rodzina Brandenburg), Fabryka Mebli ?), wytwórnia wody sodowej oraz pralnia chemiczna. Ta ostatnia mieściła się w południowej pierzei dz. pl. Wolności. 
Pełnomocnik dodaje, że cyt. „Ocalały i po ich zwolnieniu od wojsk sowieckich, będą mogły być uruchomione. Innych zakładów nie ma”.
W punkcie dotyczącym ocalałych budynków użyteczności publicznej czytamy: „Instytucje publiczne jak szpital jest zajęty przez wojsko sowieckie. Szpital powiatowy mieści się w budynkach prywatnych (po przeciwnej stronie ul. Kościuszki – dop. mój). Elektrownia i wodociągi – czynne. Łaźnie miejskie rozpoczęły również swoją czynność (chodzi o łaźnię przy ul. Strażackiej – dop. mój). W mieście jest 6 szkół, a mianowicie: 3 szkoły powszechne, 1 szkoła średnia, 1 gimnazjum i 1 szkoła dla niedorozwiniętych. W mieście jest kościół rzymsko-katolicki (Ducha Świętego – dop. mój), kaplica gminy katolickiej (przy ul. Rzecznej – dop. mój) i kościół ewangelicki (dz. NNMP – dop. mój). Muzeum regionalne (w zamku – dop. mój) zajęte jest przez wojska sowieckie. Obecnie zostały otwarte 2 szkoły powszechne w budynkach prywatnych”. 
To ostatnie zdanie dopisane zostało odręcznie. Dalej czytamy: „Miasto Szczecinek jest miastem prowincjonalnym i nosiło dotychczas miano miasta uzdrowisko-wypoczynkowego”. 
W dalszej części raportu zamieszczono charakterystykę dwóch innych miejskich ośrodków z naszego ówczesnego powiatu – Czaplinka (Tempelburg) i Raciborza (Ratzebur) – dz. Okonek. 
Co ważne, w zestawie dokumentów urzędowych znajduje się również pismo adresowane (z 16.9.1946) do Ministerstwa Ziem Odzyskanych w Warszawie. Urzędowe pismo dotyczy, jak to określono, byłego Powiatowego Lekarza Weterynarii – p. Gruszeckiego. 
Lekarz zajmował liczące 11 pokoi mieszkanie przy ul. Zwycięzców 2. Urząd zawiadamia, że mieszkanie to zostało przyznane sześcioosobowej rodzinie. Zdaniem Wydziału Osiedleńczego Szczecińskiego UW „rodzina Gruszeckich zajmuje zbyt obszerne mieszkanie”. 
Dyrektor Departamentu Osiedleńczego nadmienia cyt. „b. powiatowy lekarz weterynarii Gruszecki przeniesiony na inne stanowisko służbowe, zajmuje z dwiema samotnymi siostrami trzy lokale liczące łącznie 11 pokoi. Ponieważ taki stan wykracza poza istotne potrzeby rodziny Gruszeckich, a z drugiej strony w Szczecinku znajdują się rodziny pracujące, nieposiadające dostatecznych pomieszczeń mieszkalnych, należy rodzinie Gruszeckich pozostawić 2-3 pokoje.”
Nie wiadomo, jak cała procedura związana, jak to określono z „zacieśnieniem” mieszkania lekarza weterynarii się zakończyła. To najprawdopodobniej właśnie z tego okresu zachowało się zdjęcie nieznanego autora, przedstawiające wprawdzie nie mieszkanie, ale siedzibę Powiatowego Lekarza Weterynarii oraz lecznicy. 
Kamienica pod trzynastką oddzielona została od ulicy wysokim płotem z desek. W miejscu dzisiejszego skrzyżowania ulokowano furtkę z bramą. Ponad nią zawieszony na słupach półkolisty napis - Powiatowa Lecznica Weterynaryjna. W tle widać nieistniejący już dzisiaj budynek gospodarczy. Jego znakiem szczególnym była biegnącym wzdłuż budynku na wysokości piętra drewniana galeria. 
Przed bramą w świetle południowego słońca czeka czterokołowa bryczka. Na burcie widać białą tabliczkę. Koń ze zwieszonym łbem cierpliwie czeka. Najprawdopodobniej to służbowy pojazd weterynarza, który lada chwila ruszy gdzieś w daleką drogę. 
Z całą pewnością już na początku lat 60. lecznicę przeniesiono do nowego budynku przy ul. Szczecińskiej (wtedy Buczka). Stara kamieniczka z miniaturową oficyną powróciła do swojej pierwotnej funkcji. W miejscu dzisiejszego skrzyżowania biegła do ul. Nowotki (dz. hm. Kamińskiego) nieutwardzona droga). Jej znaczenie niepomiernie wzrosło, kiedy tuż obok wybudowano najpierw hotel pracowniczy SzPB „Pojezierze” (dz. Hotel Pojezierze) a potem okazały blok mieszkalny. Kolejna zmiana zaszła, kiedy w latach 90. pojawiła się tuż za dawną lecznicą, prywatna przychodnia lekarska „Podimed”. 
Ulica Zwycięzców bardzo szybko zmieniła nazwę na Obrońców (Bohaterów?) Stalingradu. Tak do końca nie wiadomo, czy rzeczywiście chodziło o obrońców, czy bohaterów. Urzędowo zapisano jako „Bohaterów.” Co prawda, to prawda. Bohaterzy byli pod obu stronach tyle, że jedni otrzymywali za to Krzyż Żelazny, a po przeciwnej stronie frontu tytuł „Bohater Związku Sowieckiego”. 
Potem, kiedy Carycyn późniejszy Stalingrad stał się Wołgogradem, nazwa pozostała. Tutejsi nie mogli się zdecydować na zmianę nawet w 1989 r. kiedy całkiem sporo ulic wróciło do swoich dawniejszych nazw. Dopiero teraz, niemalże z przymusu w ramach dekomunizacji, musiano tego dokonać, wybierając na patrona rotmistrza Witolda Pileckiego. 
Ulica od zawsze miała swój niepowtarzalny klimat. W samym środeczku wąwozu starych kamienic, znajdował się niewielki ogród z piaszczystym podwórzem, na którym królowała pracownia artysty rzeźbiarza Wiesława Adamskiego. Początek ulicy wyznaczał sklep mięsny. W jego witrynie odbijał się kiosk Ruchu prowadzony przez długie lata przez poruszającego się o lasce p. Palusińskiego z żoną. 
O poranku pojawiał się w okienku wielki stos „Głosu Koszalińskiego” (dzisiaj - dwie sztuki!). Wystarczyło kilka godzin, aby w kiosku został co najwyżej pojedynczy egzemplarz „Żołnierza Wolności”. To były czasy, kiedy gazety czytano, choć ich poziom graficzny był katastrofalny, a najnowsze wiadomości ograniczały się do kolejnego posiedzenia plenum KC PZPR lub akcji żniwnej. 
Po przeciwnej stronie ulicy, znakiem szczególnym była półkoliście przesklepiona brama ulokowana na skraju narożnej, zdobionej wieżyczką kamienicy. W bramie, w której tylko hulał wiatr, można było zobaczyć przyprószony już kurzem i brudem duży kolorowy fresk - no może raczej ścienne malowidło, którego treść wyleciała już z mojej pamięci. 
W kamienicy na pierwszym, a może drugim piętrze mieścił się gabinet dentystyczny p. Olszewskiego. Jako uczeń podstawówki zapamiętałem z jego poczekalni humorystyczny obrazek przedstawiający dentystę wyrywający opierającemu się pacjentowi olbrzymi ząb. 
Gabinet p. Olszewskiego przez klatkę sąsiadował z innym stomatologiem p. Petrowem. W tym też miejscu i tak zostało do dzisiaj, jezdnia za niewielkim zakolem się zwęża. Wąskie chodniki biegły wzdłuż żeliwnych przęseł przydomowych ogródków. Od niepamiętnych czasów już nic tam nie rosło oprócz zielska. 
W obrazach świata minionego została jeszcze rozkopana ul. 5 Grudnia (Limanowskiego). Było to już ok. 1965 r. Układano kolektor sanitarny z dużych betonowych rur. Wykopy szalowane deskami były niezwykle głębokie. Wykopany urobek składał się niemalże w całości z gęstego, szaro-białego pojeziornego osadu. Chyba od tego też czasu zaczęły chorować tutejsze jarzębiny. 
Zanim w miejscu przedwojennej kostki bitumicznej pojawił się wylewany asfalt, najpierw cały pas po wykopie umocniono fragmentami potrzaskanych niemieckich nagrobków. To samo zresztą zrobiono na ul. Kamińskiego i Matejki. 
W tym zestawie obrazów składających się z mało istotnych detali, zachowała się jeszcze żeliwna puszka na ścianie kamienicy pod trzynastką. W jej wnętrzu krył się mechanizm umożliwiający spuszczenie wiszącej nad jezdnią latarni. Dziwnym zrządzeniem losu, obudowa zachowała się do teraz, mimo że elewacja w ostatnim czasie została gruntownie odnowiona. 
Nie ma już na chodnikach porannego i popołudniowego tłumu w tym uczniów z pobliskich szkół. Wraz ze światłami na skrzyżowaniu na ulicy znacznie zwiększył się ruch pojazdów. Szczelnie zastawioną jezdnią coraz trudniej przejechać. 
Ten dawny klimat cichej, choć śródmiejskiej ulicy, na której w koronach drzew baraszkowały wróble, pozostał tylko w pamięci i na starych zdjęciach. 

Jerzy Gasiul 

 

artykuł ukazał się w 922 wydaniu Tematu Szczecineckiego,
jedynego tygodnika ze Szczecinka
Reklama

lecznica limanowskiego augustastrasse kamienie mury domy - komentarze opinie

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Choinki Jodłowe Czarnobór

Choinki Jodłowe prosto z plantacji w Czarnoborze. Przystępne ceny. Wybór i wycinka według życzenia Klienta. Tel. 660-729-014


Zobacz ogłoszenie

Mieszkanie po remoncie WYSOKI

Mieszkanie parterowe bezczynszowe w 4-rodzinnym domu tylko 6km od SZCZECINKA -miejscowość Godzimierz, czyste powietrze, cisza i spokój. Pięknie..


Zobacz ogłoszenie

Jodła Kaukaska 160-280cm

Jodła kaukaska dostępna od 5 grudnia ( I gatunek bardzo symetryczne) wysokość od 160-280cm , 100zł sztuka. Raz w tygodniu nowa dostawa. Możliwy..


Zobacz ogłoszenie

SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ - 782 145

SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ - 782 145 455 - SZCZECINEK I OKOLICE


Zobacz ogłoszenie

SKUP AUT- NAJWYŻSZE CENY-

Skupujemy wszystkie auta : -osobowe -dostawcze-motocykle -motocykle -przyczepy. Szybka wycena i odbiór własnym transportem Zapraszam do kontaktu


Zobacz ogłoszenie

Pranie dywanów i mebli

Oferujemy pranie, czyszczenie, impregnację oraz suszenie - dywanów, - wykładzin, - tapczanów, - narożników, - foteli, - krzeseł i innych mebli..


Zobacz ogłoszenie

SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ - 782 145

SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ - 782 145 455 - SZCZECINEK I OKOLICE


Zobacz ogłoszenie

AVON - zamawiaj u konsultanki

Zapraszam do zapoznania się z ofertą w moim sklepie internetowym AVON. Mam nadzieję, że zainteresuję Cię nowościami i odnajdziesz u mnie same..


Zobacz ogłoszenie

Tynki maszynowe - Gipsowe i

Naszą Specjalnością Są Tynki maszynowe do wykonania których wykorzystujemy najnowsze technologie i sprawdzone materiały. Posiadamy doświadczone..


Zobacz ogłoszenie

Kamień kostka brukowa /

Sprzedam kostkę kamienną II gatunku (typowo na ogrodzenia), duża ilość, cena netto za tonę


Zobacz ogłoszenie

Toyota Avensis D4D 2.0D 116KM

PEŁNA DOKUMENTACJA PLUS KOMPLET KLUCZY ROK PRODUKCJI AUTA 2003 WYPOSAŻENIE: AUTOMATYCZNA KLIMATYZACJA Webasto KOMPUTER POKŁADOWY AIR BAG X6 PLUS..


Zobacz ogłoszenie

50 - letni rencista poszukuje

Młody rencista poszukuje pracy zdalnej. Doświadczenie w pracy biurowej. Posiadam w pełni wyposażone stanowisko komputerowe ( drukarka, skaner )...


Zobacz ogłoszenie

Zatrudnię elektromechanika lub

Zatrudnię elektromechanika lub mechanika pojazdów samochodowych wymagane prawo jazdy KAT.B, min. 2 – lata doświadczenia w zawodzie. Praca przy..


Zobacz ogłoszenie

SKUP AUT GOTÓWKA SZCZECINEK I

SKUP AUT GOTÓWKA SZCZECINEK I OKOLICE !!!


Zobacz ogłoszenie

Jeden z ostatnich koszarowców,

Na sprzedaż jeden z ostatnich koszarowców w Bornem Sulinowie. Powierzchnia użytkowa budynku 843 m2, działka wielokątna o pow. 1308 m2, 2 piętra..


Zobacz ogłoszenie

Czyszczenie, pranie dywanów,

Oferuję profesjonalne pranie i czyszczenie dywanów i wykładzin, mebli tapicerowanych, samochodów i innych pojazdów. Czyścimy i konserwujemy również..


Zobacz ogłoszenie

Leasing Szczecinek

Jeśli chcesz wziąć samochód lub dowolny środek trwały w leasing dobrze trafiłeś. Szybki proces, procedury uproszczone, minimalne wkłady własne,..


Zobacz ogłoszenie

Sprzedam koła 195/65 R15

Mam do sprzedania koła z oponami zimowymi 195/65 R15. Opony Polaris. 2 mają bieżnik ok. 4,5 mm, dwie następne 5 mm. Stan widać na zdjęciach. Koła..


Zobacz ogłoszenie

Sprzedam działkę budowlana

Sprzedam piękną działkę budowlaną bezpośrednio przy lesie, 400 m od jeziora Trzesiecko. 750 m 2, teren równy na wzgórzu, wraz z udziałem w drodze..


Zobacz ogłoszenie

Pranie dywanów,wykładzin,kanap

Oferujemy pranie, czyszczenie, impregnację oraz suszenie - dywanów, - wykładzin, - tapczanów, - narożników, - foteli, - krzeseł i innych mebli..


Zobacz ogłoszenie

Sesja prywatna z wróżką w

Witam. Jeśli masz problem w sferze uczuć, finansów, zdrowia - zapraszam na sesję z tarotem. A jeśli prześladuje Cię pech zapraszam na rytuał..


Zobacz ogłoszenie
Reklama


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez szczecinek.com, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

GAMA Maria Gasiul z siedzibą w Szczecinek 78-400, Niecała 23

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"