:-( Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?
teraz 11°C
powietrze B. dobre
Colberger Vorstad, czyli Kołobrzeskie Przedmieście. Tak, w Neustettin
  • Fotka nr 0 z 6
  • Fotka nr 1 z 6
  • Pocztówka z 1906 r. W tle tajemnicza
  •  rozebrana prawdopodobnie już w latach 30. willa. Jej właściciel musiał mieć
  •  oprócz niezmiernie bogatej wyobraźni
  •  także zasobny w gotówkę portfel o czym świadczy eklektyczny wystrój budynku.
Temat Szczecinecki 28/07/2019 09:19

To najpiękniejsza i zarazem pełna wdzięku pocztówka pochodząca z pierwszych lat XX wieku ze Szczecinka. Została wydana przez Georga Streicha fotografa z Czarnego, który uwiecznił na kilkunastu, zachowanych do dzisiaj zdjęciach obchody z 1910 r. związane z 600-leciem założenia miasta. 


Tym razem, zamiast jakiejś znaczącej budowli, ulicy czy choćby parku albo jeziora, autor zdjęcia na pierwszym planie uwiecznił małą dziewczynkę bawiąca się dwukołowym wózkiem z lalką. Dziecko ubrane w biały fartuszek oraz szeroki (słomiany?) kapelusik, zatrzymało się na skraju drogi i z uśmiechem spogląda na fotografa. 


Ta przepiękna, uliczna scenka została utrwalona na pocztówce znajdującej się w zakupionej przez Muzeum Regionalne kolekcji, która nigdy publicznie nie była eksponowana. 


Gdzie jesteśmy? Po lewej stronie pocztówki widnieje lakoniczny podpis - König Vorstad (w dosłownym znaczeniu Królewskie Przedmieście). To dzisiejsza ul. Kościuszki na wysokości nieczynnej już „słodkiej” fabryki CSI „Słowianka”. Fabryki  jak wszystko na to wskazuje, zarządzanej w taki sposób, aby doprowadzić ją do upadku. Zakład zatrudniający inwalidów (teraz mówi się niepełnosprawnych), znany był z wysokiej jakości wyrobów produkowanych w tym miejscu od półwiecza. 
Jeszcze w połowie XIX wieku ulicę określano jako Colberger Vorstad czyli Kołobrzeskie Przedmieście. Taka właśnie nazwa widnieje na planie miasta Bellardiego sporządzonego w 1844 roku. W wyniku przyłączenia Szczecinka do sieci kolejowej (1878 r.) miasto przeżywało najbujniejszy w swojej historii rozwój.

Na Pomorzu nie było takiego drugiego ośrodka, w którym w ciągu kilkunastu lat (do 1910 r.) podwoiła się liczba ludności, a także powierzchnia terenów zabudowanych. 


Najprawdopodobniej nazwę ulicy zmieniono już po 1903 roku. W tym samym czasie zmieniono także Belgarderstrasse (Białogardzka – stąd nazwa bramy miejskiej znajdującej się przy skrzyżowaniu z ul. Podwale na Königstrasse (Królewska) - po wojnie Stalina, a następnie Boh. Warszawy.
Jedynym obiektem utrwalonym na zdjęciu, który łączy współczesność ze światem dawno już minionym, jest po drugiej stronie ulicy dom z klasycyzującym frontonem i wielkim napisem Gesellschaftshaus. W tym czasie jego właścicielem był restaurator Theodor Hense, a potem nieruchmośc przeszła w rękce Ernsta Bauera. To za jego czasów lokal, który ze względu na znajdującą się w nim dużą salę ze sceną, pełnił rolę także teatrzyku variété,  oraz kinoteatrem - Kammer-Lichtspiele. 


Wszystko na to wskazuje, że to właśnie w tym miejscu pojawiło się pierwsze, szczecineckie kino. Jeszcze w 1905 roku w ówczesnych Niemczech istniało zaledwie 40 kin, ale już siedem lat później –ponad 3 tysiące. 


Z dużą dozą prawdopodobieństwa możemy przyjąć, że to właśnie w tym czasie kino powstało także w liczącym wówczas nieco ponad 10 tys. mieszkańców Neustettin. Był to okres, kiedy seanse kinematograficzne odbywały się w salach, restauracjach i teatrzykach z rozrywkowym repertuarem. 
Restauracja, z boczną elewacją przypominającą halę fabryczną, musiała być zbudowana stosunkowo niedawno, skoro nie ma jej na mapie pochodzącej z 1893 roku. 
Wiemy jedynie tyle, że w tym samym miejscu przedtem mieścił się młyn prochowy. Jego lokalizacja nie była przypadkowa ponieważ plac Jasny, który w całości dzisiaj zajmuje Szkoła Podstawowa nr 4, należał do wojska i użytkowany był jako miejsce ćwiczeń. Na zapleczu od strony jeziora, jeszcze w latach 60. istniała strzelnica z wysokimi, ziemnymi wałami. 
Po wojnie służyła wyłącznie do rozgrywania zawodów strzeleckich, lub uczniom miejscowych szkół średnich. To tutaj odbywały się lekcje strzelania z KBKS w ramach przedmiotu „przysposobienie wojskowe”. Do czasu powstania koszar przy ul Kościuszki (1914 r.) wojsko kwaterowało w czerwonym budynku (powojenna siedziba UB) po drugiej stronie ulicy. 
W niektórych opracowaniach tutejszy lokal określa się jako kasyno lub „zakład rozrywkowy”. Jeśli nim było, to tylko przez krótki okres. Z pewnością do czasu powstania restauracji na Mysiej Wyspie (ok. 1929 r.) obok Hotelu Keuna, był to jeden z największych lokali gastronomicznych w mieście. Jak wynika ze zdjęcia, w tym czasie nie istniało jeszcze drugie, piętrowe skrzydło – to te od strony ul. Lelewela, jak również i sama ulica. 
Rozbudowa nastąpiła najprawdopodobniej dopiero w latach dwudziestych. Na razie (1906 r.) w tym miejscu widnieje drewniana brama prowadząca na zaplecze, a także ażurowy płot sąsiadującej z nim posesji pod numerem trzydzieści. 


Z dzisiejszego punktu widzenia nieruchomość ta wydaje się nieco tajemnicza i to nie tylko ze względu na dość niezwykłą architekturę. Właściciel piętrowej willi musiał mieć, oprócz niezmiernie bogatej wyobraźni, także dość zasobny w gotówkę portfel.

Świadczy o tym eklektyczny wystrój budynku. Najbardziej charakterystycznym elementem była sześciokątna wieżyczka z kopułą, trójkątny szczyt ze ścianą ryglową od strony ulicy, dwa wykusze i łukowo przesklepiona loggia z tarasem. Całość przykrywa, niezwykle skomplikowanej konstrukcji, stromy dach z szerokim okapem. Dom niemalże jak z bajki. Jego architektura świetnie by pasowała do nadjeziornej zabudowy przy dz. ul. Ordona i Mickiewicza. Tymczasem znalazł się na przedmieściu i to w miejscu, gdzie po przeciwnej stronie ulicy mieścił się tartak, a kilkadziesiąt metrów dalej Fabryka Maszyn Meyera. Dlaczego tutaj? 
Jak wynika ze sporządzonego w 1891 roku, a potem zaktualizowanego w 1903 r. bardzo szczegółowego planu miasta, pomiędzy restauracją Theodora Hense a miejskim szpitalem (dzisiejsza siedziba pogotowia ratunkowego) były jedynie niezabudowane podmiejskie błonia. Tak więc uwieczniona na archiwalnym zdjęciu willa pod trzydziestką, a także sąsiadujący z nią budynek gospodarczy, a zanim dwa parterowe domy z poddaszami, powstały pomiędzy 1903 a 1914 rokiem. 
Co się z nimi stało, skoro w tym miejscu dzisiaj zachowała się zabudowa, ale o zupełnie innej architekturze? Już w latach trzydziestych w miejscu bajkowej willi, powstał dom o rewolucyjnym w tamtym czasie wyglądzie i funkcji. 
To jeden z niewielu przykładów na terenie naszego miasta architektury modernistycznej, charakteryzującej się zastosowaniem nowoczesnych materiałów budowalnych, gładkimi, pozbawionymi detali ścianami. Pozbawione węgarków otwory okienne, akcentują szerokie, białe ościeżnice. Od strony ulicy, klatkę schodową podkreśla ryzalit z rzędem okien tworzących mocno przeszkloną ścianę. Dom z czerwonej, klinkierowej cegły w 1945 roku stał się siedzibą klasztoru sióstr niepokalanek - poświęcony został 4 listopada 1945 roku. 
Wróćmy jednak do starego zdjęcia. Przy wejściu na restauracyjne zaplecze zatrzymała się właśnie konna platforma. Tego rodzaju pojazdami rozwożono towary. Samochodowa era dopiero nadchodziła. Szerokie pobocze w miejsce chodnika, od jezdni oddziela rząd drzew, ale także płytki rów odwadniający. Zgodnie z ówczesną technologią budowy dróg, na których – co jest niezwykle istotne poruszały się co najwyżej konne pojazdy, podbudowa składała się z polnych kamieni w piasku. Na wierzch sypano warstwę ubitego żwiru. Szerokość jezdni z reguły nie przekraczała 5 metrów, co umożliwiało bezproblemowe wymijanie się konnych pojazdów. Na drogach pojawiały się już pierwsze automobile. Kończyła się epoka dyliżansów, których największy okres popularności przypadał na połowę stulecia. 
Na terenie Prus bite drogi zaczęto budować już na początku XIX wieku. Nowoczesność do Szczecinka dotarła dopiero w latach czterdziestych. Jednym z pierwszych bitych traktów przechodzących przez Szczecinek była droga od Barwic i dalej do Okonka i Podgajów. Drogę wybudowano w 1847- 1848 roku. Tym sposobem Królewskie Przedmieście i dalej Królewska, Rynek, Pruska stały się ulicami tranzytowymi. Ale kiedy już na początku XX wieku na drogach pojawiły się pierwsze samochody, dotychczasowe trakty okazały się kompletnie nieprzydatne. Auta jeździły znacznie szybciej, a tym samym ich koła znacznie szybciej niż konne wozy i dyliżanse, niszczyły nawierzchnię wzniecając przy tym tumany pyłu. 
Definitywny koniec dróg bitych przyszedł wraz z końcem I wojny światowej. Nadszedł czas dróg asfaltowych, ale tego rodzaju nawierzchnia, a dokładniej bitumiczna kostka na Przedmieściu Kołobrzeskim, pojawiła się dopiero w latach trzydziestych. 

Jerzy Gasiul

 

artykuł ukazał się w 948 wydaniu Tematu Szczecineckiego.
Mamy już 30 lat!

 

Reklama

colberger vorstad neustettin pocztówka zabudowa lokal młyn prochowy strzelnica - komentarze opinie

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Sprzedam dom

Dom w Szczecinku przy ul. Zeglarskiej, polozony na dzialce o pow. 2570m2, blisko jeziora i lasu. Dom o pow. 300m2, 5 pokojowy, podpiwniczony.


Leasing Szczecinek

Jeśli chcesz wziąć samochód lub dowolny środek trwały w leasing dobrze trafiłeś. Szybki proces, procedury uproszczone, minimalne wkłady własne,..


mieszkanie do wynajecia

kawalerka 29 m2 w Skotnikach 5 km od szczecinka , po remoncie , kuchnia i przedpokoj zabudowane , ogrzewanie gazowe , cieple , sloneczne


SERWIS OKIEN PCV -okres

OFERUJEMY SERWIS OKIEN PCV -regulacja okien -naprawa okuć -wymiana uszczelek -wymiana szyb -likwidacja przedmuchów -wymiana klamek


**SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ**TEL.794

*SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ*NAJLEPSZE CENY*tel.794 388 383. skupujemy...absolutnie wszystkie auta: tel.794 388 383. masz auto na sprzedaż-dzwoń!dogadamy..


Praca w biurze obsługi klienta

Osoba do obsługi klientów - Szczecinek Dynamicznie rozwijająca się firma związana z turystyką dziecięcą i młodzieżową zatrudni osobę do pracy na..


Wynajmę sklep w Mosinie

Wynajmę sklep w Mosinie 71m2 od 1.01.2010


Czyszczenie, pranie dywanów,

Oferujemy profesjonalne pranie i czyszczenie dywanów i wykładzin, mebli tapicerowanych (narożniki, kanapy, fotele, krzesła i inne), samochodów i..


HP Probook i5 6GB RAM 240GB

Laptop HP Probook po przeglądzie w serwisie komputerowym posiadamy parę sztuk w ciągłej sprzedaży HP Probook modele 6560b 6570b cechy wspólne..


Elektromechanika Szymon Pazur

Oferuję usługi elektromechaniczne : naprawa rozruszników oraz alternatorów, instalacje elektryczne, systemy: airbag, abs, esp, centralne zamki, car..


Sprzedam mieszkanie

Słoneczne, przestronne i bardzo ustawne mieszkanie – 58 mkw., 3 nieprzechodnie pokoje, odrębna jasna kuchnia i łazienka.Mieszkanie położone jest w..


Firma remontowo - budowlana

Firma KAM - BUD oferuje kompleksowe usługi remontowo- wykonczeniowe .Zapewniam fachowa pomoc w adaptacjach wnętrz oraz w doborze , zakupie i..


Reklama
 Reklama

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez szczecinek.com, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

GAMA Maria Gasiul z siedzibą w Szczecinek 78-400, Niecała 23

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"