:-(

Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?



Kamień pod patronatem premiera Cyrankiewicza

Kamień pod patronatem premiera Cyrankiewicza

Z ideologicznego punktu widzenia, pomysłodawcy upamiętnienia polskich żołnierzy, podjęli się dość karkołomnego zadania. Do tej pory stawiano pomniki tylko Armii Czerwonej. Mało tego. W rejonie Szczecinka nigdy, żadnych umocnień wchodzących w skład Wału Pomorskiego nie zdobywano. Owszem, oddziały 1 AWP brały udział w przełamaniu wału, ale w okolicach Iłowca, Dobrzycy i Mirosławca. Aby pomysł udało się zrealizować, o patronat nad budową poproszono ówczesnego premiera PRL Józefa Cyrankiewicza.

30 czerwca 1957 roku był słonecznym, pogodnym dniem. Na skrzyżowaniu ul. M. Buczka z ul. 28 Lutego oraz Żukowa, z każdą chwilą przybywało coraz więcej ludzi. 
Trudno było teraz rozpoznać tak pięknie urządzone miejsce. Zamiast stert cegieł, betonowych kręgów i odpadów budowalnych zielenił się trawnik obramowany od ulic żywopłotem. Od strony ul. Żukowa pojawiła się nawet alejka ze świerczkami i parkowe ławki. Tuż przy głazie zapłonął gazowy znicz. 
Jeszcze w przededniu uroczystości kładziono płytki chodnikowe. Z racji swego czerwonego koloru przypominały dywan. Co niezwykłe, wykonane zostały najpewniej z piaskowca, który miał tę właściwość, że jego powierzchnia stale się łuszczyła. Jakim cudem tego rodzaju materiał tutaj się znalazł? 
Tymczasem tłum gęstniał. Przed obeliskiem przykrytym płótnem w narodowych barwach, już od dawna stała honorowa warta żołnierzy oraz harcerzy. 
Dalej, na wylocie skrzącej się w słońcu brukowanej ul. 28 Lutego, prężyła się kompania honorowa. Przed prowadzącą do obelisku alejką, cierpliwie przestępowała z nogi na nogę grupa oficjeli. Czekano na najważniejszego gościa, na wiceministra Obrony Narodowej gen. bryg. Janusza Zarzyckiego. 
W powojennych dziejach Szczecinka, był to pierwszy tak wysokiej rangi przedstawiciel rządu PRL. Tutejsi towarzysze z Komitetu Powiatowego wychodzili ze skóry, aby wszystko dobrze wypadło. 
Wprawdzie przewodniczącym komitetu został sam premier Józef Cyrankiewicz, ale był to bardziej patronat honorowy, a na jego przyjazd raczej nie liczono. 
Na rozpoczęcie uroczystości trzeba było nieco poczekać. W tym czasie, wiceminister na placu Wolności (wylot w ul. 9 Maja) przyjmował raport płk. Andrzeja Frenia, dowódcy mieszczącej się w Szczecinku sztabu 20 Dywizji Pancernej. 
Wreszcie nadjeżdża. Orkiestra wojskowa gra hymn, potem przemówienia i apel poległych. Najlepszym miejscem, z którego widać było niemalże wszystko, to wysoka skarpa z murem. Murek wieńczył drewniany, nadwyrężony już czasem, jeszcze poniemiecki płot. Było to dwa lata wcześniej, zanim w tym miejscu stanął blok mieszkalny Spółdzielni Kominiarskiej. 
Jednak najmocniej w pamięci ośmiolatka, który był świadkiem tej scenerii, utrwaliła się potrójna, karabinowa salwa oddana przez kompanię honorową. 

...................................................................................................................................................

Mimo że w akcie erekcyjnym napisano: Pomnik Bohaterów Wału Pomorskiego, jego oficjalna nazwa brzmi: Pomnik Zdobywców Wału Pomorskiego. Ktoś całkiem przytomnie zauważył, że enigmatyczni „bohaterzy” mogli być po obu stronach frontu, dlatego nazwę niemal w ostatniej chwili zmieniono. 
Pierwszym, wybudowanym po wojnie pomnikiem był ceglanej konstrukcji obelisk w kształcie czworobocznego słupa z czerwoną gwiazdą. Wprawdzie zbudowali go Polacy, ale prawdziwymi autorami, łącznie z dostawą materiałów budowalnych, byli Czerwonoarmiści.  Co interesujące na uroczytości odłonięcia nie było delegacji „bratniej armii” z pobliskiego Bornego Sulinowa. 
Budowa obelisku poświęconego polskim żołnierzom była możliwa dopiero po październikowej odwilży. Najwyraźniej miał być przeciwwagą do tego z czerwoną gwiazdą, choć nikt nigdy oficjalnie się do tego nie przyznał. 
Z ideologicznego punktu widzenia, pomysłodawcy upamiętnienia polskich żołnierzy, podjęli się dość karkołomnego zadania. Do tej pory stawiano pomniki tylko Armii Czerwonej. Mało tego. W rejonie Szczecinka nigdy, żadnych umocnień wchodzących w skład Wału Pomorskiego nie zdobywano. Owszem, oddziały 1 AWP brały udział w przełamaniu wału, ale w okolicach Iłowca, Dobrzycy i Mirosławca. Aby pomysł udało się zrealizować, o patronat nad budową poproszono ówczesnego premiera PRL Józefa Cyrankiewicza.
Zamiar upamiętnienia żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego poległych w walkach o przełamanie Wału Pomorskiego, narodził się w ówczesnej organizacji kombatanckiej – Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Na przewodniczącego komitetu budowy wybrano Tadeusza Otto – zdemobilizowanego kapitana WP, komendanta rejonu AK w Zaklikowie i współorganizatora Związku Osadników Wojskowych.
Jak wynika z wydanej okolicznościowej broszury, w skład komitetu wykonawczego weszli: Juliusz Wolnik, Władysław Słomian, I sekretarz Komitetu Powiatowego PZPR Henryk Kuczewski, przewodniczący Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Walenty Kalemba, przewodniczący Frontu Jedności Narodu E. Wronowski, przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Jan Kraus, przewodniczący ZP Ligi Przyjaciół Żołnierza J. Włodarczyk, dyrektor Zarządu Lasów Państwowych M. Wiliński, dyrektor MPGK Stefan Soszyński, Władysław Skiba z MPGK, naczelnik Wydziału Drogowego PKP Stanisław Puzawa, kierownik Rejonu Eksploatacji Dróg Publicznych Bolesław Pudło, Franciszek Wiśniewski PSS, Konstanty Szokalski PPT, Aleksander Cuzeńcki SzZPT, prezes Z. Okr. W. Pawłowski, wiceprezes Z. Okr. Jan Barluss, wiceprezes ZO P. Sochaczewski, sekr. Ludwik Zawierowski, skarbnik Jan Rajda.
Patronat nad budową, oprócz towarzysza premiera objęli: członek Rady Państwa Kazimierz Banach, Minister Obrony Narodowej gen. broni Marian Spychalski, Minister Kultury i Sztuki Karol Kuryluk, szef sztabu WP gen. broni Jerzy Bordziłowski, wiceminister Obrony Narodowej Janusz Zarzycki, dowódca lotnictwa gen. Frey-Bielecki, dowódca Marynarki Wojennej kontradmirał Wiśniewski, dowódca POW gen. Zygmunt Huszcza, gen. Wacław Komar, gen. Mieczysław Moczar, sekretarz generalny ZBoWiD Kazimierz Rusinek, sek. zarządu ZBoWiD Henryk Matysiak, przewodniczący Wojewódzkiej Rady Narodowej Jan Kawiak, I sekretarz KW PZPR w Koszalinie Stanisław Wasilewski, sekretarz wojewódzki Stronnictwa Demokratycznego Andrzej Benesz, przewodniczący WK ZSL poseł Zbigniew Strzemiecki, dowódca 20 Dywizji Zmechanizowanej płk Andrzej Freń, wiceprzewodniczący WRN Stanisław Piwowarczyk, poseł Józef Macichowski i prezes ZBoWiD Władysław Pawłowski. Mając tak wpływowych patronów, (ciekawe, czy sami zainteresowani o tym wiedzieli?) idea upamiętnienia poległych żołnierzy 1 AWP była więc nie do podważenia. 

Na miejsce pomnika wybrano teren u zbiegu ówczesnej ul. Buczka (dz. Klasztornej) i ul. 28 Lutego (dz. Warcisława IV). Pomysł na tego rodzaju monument trudno zaliczyć nie tylko do dzieła artystycznego, ale choćby nawet oryginalnego. Najwyraźniej najważniejszym atutem były niskie koszty. Głównym elementem miał być ustawiony, na kopcu z polnych kamieni, granitowy głaz z inskrypcją na marmurowej tablicy: „W hołdzie bohaterom Wojska Polskiego zdobywcom Wału Pomorskiego społeczeństwo ziemi szczecineckiej”. Najwięcej pracy trzeba było włożyć jedynie w transport głazu na budowę oraz jego ustawienie na wysokich ścianach fundamentowych, a także odpowiednie przygotowanie terenu. 
Projektem pomnika zajął się kierownik Wydziału Budownictwa i Urbanistyki w Powiatowej Radzie Narodowej- Zdzisław Naja. Ostateczny projekt wykonał Zygmunt Puszkar i Władysław Krysztopanis z Zespołu Usług Projektowych.
Tymczasem, najważniejszy element przyszłego monumentu – granitowy głaz - spoczywał po wschodniej stronie plaży przy ul. Mickiewicza. Na dobrą sprawę, do końca nawet nie wiadomo skąd on się tam wziął. O jego pochodzeniu jest kilka, mniej lub bardziej wiarygodnych wersji. Jedna – najmniej prawdopodobna taka, że kamień wydobyto z jeziora. Kiedy to się stało i przy jakiej okazji (budowy?) o tym powyższa teoria milczy. 
Kolejna teoria głosi, że dziesięciotonowy głaz trafił tam podczas wojny. Stało się to, kiedy tutejsze władze partyjne (żeby nie było wątpliwości – chodzi o NSDAP) nakazały gromadzić materiał na budowę pomnika zwycięstwa niemieckiego oręża nad Wschodem. To właśnie z tego okresu pochodzą też m.in. kamienie zgromadzone pod bunkrem przy ul. Kościuszki z tym, że wszystkie mają wyryte nazwy miejscowości skąd zostały przywiezione. Na tym nie było żadnego napisu. 
Mało tego, na głazie znajdowało się wykute owalne wgłębienie. To był jeden z jego znaków szczególnych. Trop prowadzi do parkowego lapidarium przy Stellterstrasse (dz. ul. Ordona), gdzie znajdowały się trzy, duże głazy narzutowe. Jeden z nich upamiętniał gen. Helmuta von Moltke, drugi hrabiego Albrechta von Roon i trzeci największy kanclerza Otto Bismarcka. Na każdym był brązowy, owalny medalion. Co ważne, ten trzeci, największy - sądząc z archiwalnych zdjęć – swoim kształtem zbliżony był to tego, który „odnalazł się” po wojnie przy plaży „Lechii”. Dodam, że owal został skuty dopiero w 2004 r. podczas wymiany umocowanej na nim tablicy.
Warto też przypomnieć o jeszcze jednym głazie, ale znacznie mniejszym. Ustawiony on został w okresie międzywojennym naprzeciw wejścia na plażę. Był poświęcony rozstrzelanemu przez Francuzów za zabójstwo- Albertowi Schlageterowi. Co interesujące, po wojnie głaz zachowano i... zaadaptowano do upamiętnienia tym razem rewolucji bolszewickiej. W miejscu skutego napisu przymocowano kamienną tablicę z napisem „Bojownikom o wolność i socjalizm poległym w Wielkiej Rewolucji Październikowej w hołdzie...”
Okazało się, że największą trudnością nie było przeciągnięcie ważącego ok. 10 ton głazu, ile jego montaż i wykonanie odpowiedniego fundamentu. Ponieważ o jakimkolwiek dźwigu nie było mowy, zadania podjęło się wojsko i kolejarze, używając do tego ciągnika czołgowego i sprzętu do naprawiania torów kolejowych. Kamień, ze względu na jego znaczny ciężar, a także niewielką odległość, został przyciągnięty po ziemi za pomocą stalowych lin przyczepionych do czołgowego ciągnika.
Ustawienie głazu na wysokim, wzmocnionym kolejowymi szynami fundamencie, przysporzyło budowniczym sporo kłopotów natury inżynieryjnej. W pewnym momencie musiano (z powodu jego znacznego ciężaru) wykonane już fundamenty wzmacniać. Kamień ustawiano sposobem „kolejarskim” za pomocą szyn, podkładów kolejowych i łańcuchowych podnośników. Operacja się udała i w końcu granitowy głaz udało się ustawić na betonowej „kostce”, którą obsypano ziemią i kamieniami. Z tego też powodu prace się przeciągnęły i zamiast 9 maja, jak pierwotnie to planowano, pomnik odsłonięto dopiero 30 czerwca.
Kopiec z głazem otacza rozpięty łańcuch na siedmiu kamieniach, symbolizujących siedem miejscowości, gdzie przełamano pas umocnień. Na jednym z nich widnieje niemiecka nazwa jakiejś miejscowości. Łańcuch pochodzi z zatopionego pod koniec wojny w Gdyni pancernika „Gneisenau”. Wbrew opowiadaniom z pewnością nie jest to łańcuch z jego kotwicy – takowy byłby nieporównanie większy. Warto pamiętać, że patronem okrętu był generał, który w 1807 roku skutecznie bronił Kołobrzegu przed wojskami Napoleona Bonapartego, w tym przed wojskami płk. Pawła Sułkowskiego.
Po obu stronach kamiennych schodów umieszczono żeliwne tarcze przedstawiające gryfa pomorskiego oraz Krzyż Grunwaldu. W centralnym miejscu głazu umieszczono tablicę z godłem PRL. Niestety, oryginalna kamienna tablica została w 2004 roku rozbita przez jakiegoś troglodytę. W jej miejscu szczecinecki art. rzeźbiarz Wiesław Adamski wykonał nową, tym razem miedzianą. Przy okazji, orła peerelowskiego zastąpiło godło suwerennej Polski. 
Pomnik Bohaterów Wału Pomorskiego – bo taka nazwa pierwotnie obowiązywała, został ufundowany – jak głosi napis - przez społeczeństwo. Tak naprawdę, to przy jego budowie zaangażowanych było kilka zakładów, w tym szczecineccy kolejarze, leśnicy i wojsko. 
Jak brzmi zapis w akcie erekcyjnym: Dla uczczenia poległych na szańcach Wału Pomorskiego żołnierzy polskich i radzieckich, dokonano w dniu 30 czerwca 1957 roku odsłonięcia Pomnika Bohaterów Wału Pomorskiego.
Z aktu erekcyjnego: Pomnik Bohaterów Wału Pomorskiego niech będzie skromnym wyrazem wdzięczności i pamięci dla Tych, którzy nie szczędząc swojej krwi oddali swe życie na szańcach fortecy Wału Pomorskiego, za „Waszą i Naszą Wolność”, za wielkie i nieśmiertelne braterstwo ludów słowiańskich, miłujących pokój, sprawiedliwość i demokrację.
                                                 

Jerzy Gasiul

 

artykuł ukazał się w 905 wydaniu Tematu Szczecineckiego,
jedynego tygodnika ze Szczecinka.

Reklama

szczecinek rejon armia czerwona wał pomorski kamień premier prl - komentarze opinie

  • gość 2018-07-30 07:45:42

    Pamietam ten kamień przy plaży Lechii gdzie nie raz jako dziecko bawiłem się. Przeciągniecie jego na obecne miejsce przez wojsko było nie lada atrakcja szczególnie dla dzieci.

  • gość 2018-07-30 09:08:21

    Przeciągnięcie kamienia nie odbyło sie bez problemów. Kilkakrotnie kamień zrywał się ze stalowych lin.

  • gość 2018-07-30 14:44:26

    Ja mieszkałem naprzeciwko 28lutego 6,więc widziałem wszystko.Opis wiernie oddaje to całe zdarzenie.Pamiętam jeszcze starszego mężczyznę,który wykuwał kamień pod godło i tablicę.W tym miejscu powstał taki mini park z ławkami,miejsce spotkań par.

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Leasing Szczecinek

Jeśli chcesz wziąć samochód lub dowolny środek trwały w leasing dobrze trafiłeś. Szybki proces, procedury uproszczone, minimalne wkłady własne,..


Zobacz ogłoszenie

SKUP AUT- NAJWYŻSZE CENY-

Skupujemy wszystkie auta : -osobowe -dostawcze-motocykle -motocykle -przyczepy. Szybka wycena i odbiór własnym transportem Zapraszam do kontaktu


Zobacz ogłoszenie

KIEROWCA KAT. C+E

Zatrudnimy kierowcę KAT. C+ E TEL. 668696903


Zobacz ogłoszenie

Ekipa 6-8 betoniarzy,

Szanowni Państwo Poszukujemy pilnie 6-8 osobowej grupy pracowników do pracy w Niemczech okolice Dusseldorf. Praca na produkcji/prefabrykacja..


Zobacz ogłoszenie

Pranie dywanów,wykładzin,kanap

Oferujemy pranie, czyszczenie, impregnację oraz suszenie - dywanów, - wykładzin, - tapczanów, - narożników, - foteli, - krzeseł i innych mebli..


Zobacz ogłoszenie

Jeden z ostatnich koszarowców,

Na sprzedaż jeden z ostatnich koszarowców w Bornem Sulinowie. Powierzchnia użytkowa budynku 843 m2, działka wielokątna o pow. 1308 m2, 2 piętra..


Zobacz ogłoszenie

Sprzedam dom

Dom w Szczecinku przy ul. Zeglarskiej, polozony na dzialce o pow. 2570m2, blisko jeziora i lasu. Dom o pow. 300m2, 5 pokojowy, podpiwniczony.


Zobacz ogłoszenie

SKUP AUT GOTÓWKA SZCZECINEK I

SKUP AUT GOTÓWKA SZCZECINEK I OKOLICE !!!


Zobacz ogłoszenie

Zatrudnię pracowników

Zatrudnię pracowników budowlanych pensja 13-18 zł /h


Zobacz ogłoszenie

FIRMA LABORUM

FIRMA LABORUM W SZCZECINKU POSZUKUJE PRACOWNIKÓW(mężczyźni i kobiety) NA STANOWISKA MONTER SPRZĘTU ELEKTROINSTALACYJNEGO PRACOWNIK MAGAZYNOWY..


Zobacz ogłoszenie

Toyota Avensis D4D 2.0D 116KM

PEŁNA DOKUMENTACJA PLUS KOMPLET KLUCZY ROK PRODUKCJI AUTA 2003 WYPOSAŻENIE: AUTOMATYCZNA KLIMATYZACJA Webasto KOMPUTER POKŁADOWY AIR BAG X6 PLUS..


Zobacz ogłoszenie

AVON - zamawiaj u konsultanki

Zapraszam do zapoznania się z ofertą w moim sklepie internetowym AVON. Mam nadzieję, że zainteresuję Cię nowościami i odnajdziesz u mnie same..


Zobacz ogłoszenie

Dropshipping czyli sposób na

Profesjonalne usługi dropshippingowe CO TO JEST DROPSHIPPING? Dropshipping jest logistycznym modelem prowadzenia sprzedaży internetowej opartym na..


Zobacz ogłoszenie

Mieszkanie 73m2 w Szczecinku

SPRZEDAM MIESZKANIE w SZCZECINKU, znajdujące się w dwurodzinnej kamienicy (około połowa własności kamienicy i gruntu), lub ZAMIENIĘ NA 2-3 POKOJOWE..


Zobacz ogłoszenie

KREDYTY GOTÓWKOWE

Kredyty gotówkowe i konsolidacyjne. Dla osób z każdym dochodem. Szeroka oferta produktów bankowych i pozabankowych. Zapraszamy Szczecinek ul...


Zobacz ogłoszenie

SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ - 605 936

SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ - 605 936 510 - SZCZECINEK I OKOLICE


Zobacz ogłoszenie

Mieszkanie po remoncie WYSOKI

Mieszkanie parterowe bezczynszowe w 4-rodzinnym domu tylko 6km od SZCZECINKA -miejscowość Godzimierz, czyste powietrze, cisza i spokój. Pięknie..


Zobacz ogłoszenie

PRYWATNIE ! KUPIE AUTO DO 15

PRYWATNIE !! KUPIE AUTO TYLKO Z RĄK PRYWATNYCH ( HANDLARZOM DZIĘKUJE ! ) DO 15 000 ZŁ ! AUTO MUSI BYĆ MINIMUM 10 LETNIE STARSZE MNIE NIE INTERESUJĄ..


Zobacz ogłoszenie

Opel Zafira 1.9 CDTI, 120KM,

Sprzedam Opla Zafirę z 2008 roku po lifcie w kolorze Panacotta (beżowy metalik). Silnik 1.9 CDTI o mocy 120 KM, 7-mio osobowy. Auto zakupione w..


Zobacz ogłoszenie

Kamień kostka brukowa /

Sprzedam kostkę kamienną II gatunku (typowo na ogrodzenia), duża ilość, cena netto za tonę


Zobacz ogłoszenie

**SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ**TEL.794

*SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ* TEL.794 388 383. SKUPUJEMY...ABSOLUTNIE WSZYSTKIE AUTA: ładne,droższe,tańsze,starsze,nowsze,zniszczone,bez..


Zobacz ogłoszenie

Wynajmę firmie! Mieszkanie dla

POSIADAM DO WYNAJĘCIA MIESZKANIE DLA PRACOWNIKÓW W SZCZECINKU .MIESZKANIE NA PIERWSZYM PIĘTRZE W KAMIENNICY, NIEDALEKO BASEN, DWORZEC PKP. W..


Zobacz ogłoszenie

Zatrudnię KIEROWCĘ C+E - transport międzynarodowy. Stała trasa.Tylko Niemcy. Bardzo dobre warunki - pracy i płacy.


Zobacz ogłoszenie
Reklama



25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez szczecinek.com, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

GAMA Maria Gasiul z siedzibą w Szczecinek 78-400, Niecała 23

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"