16°C bezchmurnie

Krótka historia Turowa

Historia, Krótka historia Turowa - zdjęcie, fotografia

Turowo, mimo że leży tuż przy granicy administracyjnej, z reguły kojarzone jest co najwyżej z krajową „jedenastką” przebiegającą jego opłotkami albo stacją kolejową. 

Historia wsi sięga zamierzchłych czasów, kiedy to w miejscu dzisiejszych rozległych pól rozciągała się nieprzebyta puszcza z licznymi strumieniami, trzęsawiskami a nawet jeziorami. Jednym z takich większych okolicznych jezior było Turjestro, którego kaszubska nazwa jednoznacznie świadczy o przeszłości tych ziem. 

Wieś została założona w 1547 roku, a jak uważają inni historycy nieco wcześniej bo w 1543 za czasów Barnima XI. W tym czasie były to ulubione tereny łowieckie książąt zachodniopomorskich. Rozległa puszcza dawała schronienie różnorakiej zwierzynie. 

W tutejszych kniejach w tym czasie żyły m. in. także tury. Były to potężne zwierzęta przypominjące domowe bydło, które być może właśnie od tych mocarnych zwierząt pochodzi. Mówi się, że dorosły osobnik ważył ok. jednej tony i był nieco mniejszy od żubra. Przywilej polowania na nie był w ręku książęcym. W leśnych ostępach z niezliczoną ilością bagiennej i wodnej roślinności, a także podmokłymi brzegami rzeczek i śródleśnych jeziorek, zwierzę miało idealne warunki bytowania. 

Większe zdjęcia tutaj

Tura zgubiły okazałe rogi oraz potężna siła fizyczna. Niejeden myśliwy marzył o jego zabiciu. Legenda mówi, że ostatniego tura oszczepem zabił w 1364 roku książę Warcisław V. W walce z silnym zwierzęciem pomógł oswojony wilk, który go osaczył, co umożliwiło księciu zadanie śmiertelnego ciosu oszczepem. 

Ponoć jego potężne rogi książę nakazał przewieźć do Kamienia Pom. gdzie pokazywano je przez kilkadziesiąt lat jako ostatnią pamiątkę po turze. Od jego nazwy pochodzi nazwa wsi Turowo (niem. Thurow). 

W okresie reformacji w 1563 r. to właśnie tu osiedliła się grupa arian, czyli polskich braci. Arianie założyli hutę szkła. Na mapie Lubinusa została umieszczona nawet wzmianka: Officina vitri valde laudati – dowolnym tłumaczeniu: Bardzo chwalebne miejsce wyrobu szkła. 

Zgodnie z dokumentem lokacyjnym zasadźcą Turowa został mieszkaniec Szczecinka Hans Mandeke, który otrzymał 2 włóki ziemi i obowiązek wybudowania w ciągu 3 lat domu, stodoły i stajni. Wkrótce we wsi powstało 10 zagród chłopskich. Zamieszkał tam także kowal, stolarz i bednarz. 

Do końca XVIII wieku w Turowie było 24 dymnych chat szachulcowych krytych strzechą, oraz obsługiwana przez duchownego ze Szczecinka kaplica (1605 r.) i szkoła. Do wsi należał też młyn wodny nad rzeką Gwdą, tartak i folusz. 

Znaczny rozwój wsi nastąpił w XIX w. po reformach uwłaszczeniowych oraz uzyskaniu w 1879 r. połączenia kolejowego ze Szczecinkiem i Piłą. Wzrosła wówczas liczba mieszkańców, powstało dużo gospodarstw, majątek ziemski a wcześniej wybudowany na wysokim wzniesieniu w 1847 nowy kościół, do którego w 1906 roku dostawiono wieżę. 

Kościół powstał w miejscu XVII-wiecznej kaplicy, którego projektantem był budowniczy białogardzki Blaurock – autor szczecineckiej zbrojowni oraz ratusza. Wysokie drzewa sprawiają, że od ulicy świątynia jest praktycznie niewidoczna. Rzut kościoła oparty został na planie prostokąta. Wnętrze jest halowe, jednoprzestrzenne, kryte płaskim stropem drewnianym z pięciobocznym prezbiterium. Od zewnątrz prezbiterium podkreślają ceglane przypory. 

Większość ścian został wykonana z polnego kamienia, jedynie w oknach i w narożnikach lizeny i opaski z cegły. Charakterystycznym elementem są ceglane, schodkowe ściany szczytowe, dekorowane ostrołukowymi blendami. W latach 90 XIX w. świątynię wyposażono w dziś już nieistniejące drewniane empory. Dodajmy, że dokumentację projektową wykonał szczecinecki mistrz budowlany Ernst Neubauer. 

W 1906 roku od szczytu została dostawiona wieża mająca 27,7 metrów wysokości, zwieńczona dachem iglicowym o ośmiobocznej podstawie. 

W 1879 r. właściciel miejscowego majątku – Reichnow, wzniósł nową siedzibę administratora domeny państwowej. W 1893 przebudowo jego wnętrze. Dzisiaj jest to obiekt parterowy z poddaszem oraz pełnym podpiwniczeniem. Swoim wystrojem zewnętrznym nawiązuje do angielskiego neogotyku, choć można dopatrzeć się również elementów neorenesansowych. Jego oś akcentuje dwupiętrowy ryzalit, zwieńczony krenelażem oraz dwuspadowym dachem. Budynek po 1945 r. był wielokrotnie remontowany. 

Niegdyś od strony północnej, w obniżeniu terenowym przylegał do niego park, który został doszczętnie zniszczony, podobnie zresztą jak podwórzec. W miejscu dawnego założenia parkowego dzisiaj pozostał jedynie zarośnięty staw. 

Niemieccy mieszkańcy musieli opuścić Turowo do 1947 r. W tym samym roku poświęcono kościół pw. św. Józefa obsługiwany do czasu erygowania samodzielnej parafii przez ojców redemptorystów ze Szczecinka. Pierwszym polskim sołtysem był Władysław Obłonkowski. Po 1949 r. powstało we wsi Państwowe Gospodarstwo Rolne, w którym pracowała większość mieszkańców. Dla nich zbudowano za torami kolejowymi nowe osiedle mieszkalne. W latach 60. XX w. w okresie obchodów 1000-lecia Państwa Polskiego powstała nowa szkoła. Do tego czasu zajęcia odbywały się w starym budynku koło kościoła. Dzisiaj Turowo liczy ok. tysiąc mieszkańców. 

Jerzy Gasiul

Krótka historia Turowa komentarze opinie

Dodajesz jako: Zaloguj się

Ostatnie video - filmy na temat szczecinek.com





Historia, - więcej informacji