:-(

Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?



Neustetin, A.D. 1905
30/09/2018 09:38

1905 to rok rewolucji i wojen. Właśnie ogłoszono traktat pokojowy zawarty pomiędzy Rosją a Japonią. W Moskwie cały czas trwają rozruchy. Rozpoczął się strajk powszechny w Królestwie Polskim, zakończony wprowadzaniem stanu wojennego. Cesarz Wilhelm II Hohenzollern domaga się uznania równości interesów kolonialnych Francji i Niemiec w Maroku, a Niemiec Robert Koch- były lekarz z Wolsztyna- otrzymał nagrodę Nobla z medycyny, zaś Henryk Sienkiewicz z literatury.  Dzięki pojawieniu się na Pomorzu żelaznych szlaków powoli, w do tej pory najbiedniejszej w Niemczech prowincji, następuje rozwój gospodarczy. Wraz z nim wzrasta zamożność tutejszych mieszkańców. Neustettin, znany w polskich atlasach jako Szczecinek, ma ich blisko 11 tysięcy. Z roku na rok ilość stale wzrasta. Za to niepokojąco maleje ilość Żydów (w 1901r. było ich 264), na których wspiera się tutejszy handel i przemysł. 


Na wykupionej od Hutschena działce, na której urządzony był ogród ze szkółką ogrodniczą w sąsiedztwie siedziby landrata, właśnie rozpoczęła się budowa nowego kościoła. Zaprojektował go berliński architekt Oskar Hosffeld. Świątynia ma być imponująca. 23 czerwca w fundamenty przyszłej wieży uroczyście wmurowano kamień węgielny z inskrypcją, pod którą podpisali się najzacniejsi obywatele miasta. Właśnie z Hamburga przywieziono parę łabędzi, a prof. Carl Tümpel, nauczyciel historii Gimnazjum Księżnej Jadwigi, posiłkując się archiwaliami sporządził średniowieczny plan miasta. 
Do miasta wkradła się nowoczesność. W wydanym właśnie przewodniku turystycznym jest wzmianka o restauracji na Königsvorstadth i tamtejszej sali koncertowej, w której zainstalowano aparaturę wynalezioną przez braci Lumiere. W wydawanym przez rodzinę Hertzbergów „Neustettiner Zeitung” właścicieli tutejszego hotelu, ukazała się wiadomość, że przy ścianie szczytowej południowego skrzydła zamku od strony Niezdobnej, odkryto fundamenty po cylindrycznej wieży, którą w XVI wieku zwano wieżą więzienną. 
Na lśniący nowością dworzec powoli wjeżdża pociąg z Runowa. Nad peronami trwa montaż wiat. Wszystkie stalowe elementy łączone są za pomocą nitów. Praca wyjątkowo ciężka, a i hałas przy tym okrutny. Tuż obok ekipa robotników układa, już poza zasięgiem peronowych dachów, nawierzchnię z drobnej kostki granitowej. Gotowe jest też podziemne przejście. 
Szerokie, kamienne schody prowadzą wprost do obszernego holu. Tuż przy drzwiach barierka, a na samym środku przejścia stoi ciemnobrązowy, jajowaty kiosk. Z okienka wychyla się kontroler żądając biletu. Dotyczy to zarówno tych, którzy wchodzą, jak i tych opuszczających peron. 
W miejscu nowoczesnego budynku dworcowego, swoim stylem architektonicznym nawiązującego do uzdrowiskowego charakteru miasta, jeszcze przed trzema laty stał ponury budynek z drewnianymi ścianami na piętrze. To, co go wyróżniało od innych, to wielki zegar od strony placu i od peronu. 
Pierwszy peron ulokowany był przy ścianie szczytowej. To właśnie z tego miejsca odjeżdżały i jechały pociągi z kierunku Białogardu. Peron z torami w kierunku Chojnic i w stronę przeciwną do Runowa ulokowano na skraju torowiska. Środek zajmował peron przeznaczony dla podróżnych z kierunku Piły oraz Słupska. 
Taki właśnie układ torów miał się zachować przez następne sto lat. Wprowadzono tylko jedną zmianę. Torowisko do Białogardu z dostępem wprost z przydworcowego placu, zamieniono na kolejową bocznicę wagonów towarowych. 
Pocztową kartkę nadano 25 października 1905 roku. Cała korespondencja ogranicza się do kilkunastu słów. Tyle tylko dało się zmieścić w wyznaczonym dla niej miejscu. 
Pierwsza kartka pocztowa z odkrytą korespondencją, ukazała się w Niemczech dopiero w 1872 r. Aż do 1905 roku na awersie można było umieszczać ilustrację z korespondencją. Cała powierzchnia rewersu zastrzeżona była jedynie na adres oraz na znaczek pocztowy. Nic też dziwnego, że starano się korespondencją wypełnić każde wolne miejsce. 
Wydawcą pocztówki była tutejsza firma Otto Thiele, która wydrukowała ich całkiem sporo, a część nawet w formie podkolorowanej. Firma znajdowała się przy Stellterstrasse (ul. Ordona).
Pewne jest to, że szczecinecka kartka została wysłana przez osobę przyjezdną. Być może zrobiła to na miejscu, w stacyjnym okienku pocztowym. Nerwowy charakter pisma świadczy o pośpiechu, a może nawet poirytowaniu, kiedy w dopiero zamoczonej stalówce zabrakło atramentu. Za drugim razem udało się skreślić pełne dwa zdania. I tak do skutku. Na końcu zamaszysty podpis.
Dlaczego nadawca zadecydował się na kupno akurat tej, a nie innej pocztówki? Może dlatego, że na niewielkiej powierzchni rewersu przedstawiono aż w dwunastu mikroskopijnych zdjęciach najważniejsze zakątki ówczesnego Szczecinka. Najwięcej ujęć dotyczy nadjeziornego parku. Najstarsze drzewa mają zaledwie ćwierć wieku. 
Park rozciąga się od Hindenburgplatz (pl. Jasny) do ul. Zamkowej. Jego centrum wyznacza pomnik poległych w latach 1846 - 1866 oraz 1870 - 1871. Potężna ośmioboczna podstawa zwieńczona jest dużym krzyżem osadzonym na ściętym ostrosłupie. Na ścianach czarne, kamienne tablice z nazwiskami poległych mieszkańców miasta i powiatu. Nad każdą tablicą płaskorzeźba w postaci Krzyża Żelaznego wpisanego w wieniec z dębowych liści. 
Na zdjęciu pomnik stanowi jedynie tło dla członków orkiestry. Fotograf uwiecznił koncertujących, a najprawdopodobniej jedynie pozujących w tym miejscu licealistów, którzy w przyszłości trafią do orkiestry wojskowej. 
Nie mniej ważnym obiektem, choćby ze względów patriotycznych, a i z pewnością prestiżowych, jest usytuowany w parku, na wysokości więzienia głaz poświęcony kanclerzowi Bismarckowi. Za kilka lat i w tym miejscu pojawi się obfita zieleń, ale na razie pod głazem widać jego podstawę w postaci wielkiego stosu z polnych kamieni. 
Tuż obok rośnie dąb, którego sadzonka pochodzi z Lasu Saksońskiego (Sachsenwalde) nieopodal Hamburga. Drzewo jest symbolem siły, długowieczności, a także szlachetności i sławy. Sto lat potem, w tym właśnie miejscu zostanie zamontowany czarny graniastosłup upamiętniający mieszkańców Neustettin. 
Ale nie wybiegajmy zanadto w przyszłość. Wąską, parkową alejką wysadzaną krzewami i szpalerami młodych drzew, idziemy wzdłuż jeziora. Zza zakola widać zachodnie skrzydło Zamku Książąt Pomorskich i górującą ponad jego dachami drewnianą sygnaturkę. Mijamy dwie, rachityczne kładki. Przy jednej z nich, na piaszczystym brzegu uwiązano do palików łodzie rybackie. Od parkowej alejki osłaniają je bujne krzewy. 
Stąd zaledwie kilkanaście kroków do placu koncertowego zwanego Mozartplatz. Zza kwietnego klombu widać półkoliste sklepienie muszli koncertowej. Tutaj też, za jej ścianami kończy się park nadjeziorny. Parkową granicę wyznacza niewielkie, poprzeczne wzniesienie – miejsce, gdzie dawnej przebiegał most łączący zamek z ul. Zamkową. 
Szczecinecki park, to również przygoda związana z przejażdżką pierwszą łodzią motorową „Hedwig”. Mówi się, że na Trzesiecku pojawiła się około 1894 roku. Dużą popularnością cieszy się Mysia Wyspa. Może dlatego, że jak nigdzie indziej, jak na dłoni widać z niej całe leżące po przeciwnej stronie miasto. Niby daleko, a tak blisko. 
Wyspa wita nas szerokim pomostem oraz usytuowaną pośród bujnej roślinności miniaturowym pawilonem mieszczącym restaurację. Lokal czynny jedynie latem. To, co oferuje - spożywa się na zewnątrz. Stoły, to zbite z dwóch - trzech desek blaty. Cała konstrukcja, podobnie jak ławy, opiera się na kołkach wbitych w ziemię. Wyspa cieszy się niezwykłą popularnością, a w pogodne, letnie niedziele jest tam gwarno, niczym w dzień powszedni na Preussischestrasse.
Centrum miasta tworzą trzy ulice: Stellterstrasse (ul. Ordona) – właściwie jest to promenada znana z mieszczącej się tutaj restauracji i ogrodu masońskiego. Główną ulicę handlową stanowi Preussischestrasse (ul. Bartoszewskiego) oraz sprawiającej wrażenie wielkomiejskiej - Königstrasse (Boh. Warszawy). Właśnie tą ulicą dopiero co przejechał wóz konny. Pewnie wraca z tragowiska do domu.  
Z całą pewnością nie można pominąć najważniejszego w mieście miejsca jakim jest Rynek, a na nim  stojący na tle ratusza pomnik cesarza Wilhelma I, którego autorem jest berliński rzeźbiarz prof. Wilhelm Wandschneider. Cokół wykonał szczecinecki kamieniarz Karl Fühlbrügge. Cesarz zwrócony jest twarzą w kierunku narożnej kamienicy pod jedynką, której właścicielem był tutejszy sędzia. Jako pacholę, cesarz przenocował tu wracając z rodzicami, z podróży do Królewca. 
Tyle w Roku Pańskim 2018 możemy dowiedzieć się z pocztówki wysłanej w październiku 1905 r. 
                                                   

Jerzy Gasiul 

foto: archiwum / prussianpoland.com / szczecinek.org

artykuł ukazał się w Temacie Szczecineckim,
jedynym tygodniku ze Szczecinka.
Reklama

neustettin handel przemysł pomorze wojny rewolucje - komentarze opinie

  • gość 2018-10-01 23:07:45

    Szanowny Panie Redaktorze, a zebrać te Pańskie trafne, historyczne wspomnienia i wydać książkowo. Lepsze to od wydumanych np. Kto jest kim w Szczecinku.

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

SKUP AUT- NAJWYŻSZE CENY-

Skupujemy wszystkie auta OSOBOWE i DOSTAWCZE Zapraszamy do kontaktu Pozdrawiam


Zobacz ogłoszenie

Zatrudnię pracowników

Zatrudnię pracowników ogólnobudowlanych. Praca w Szczecinku, dobre warunki płacowe. Wypłata zawsze na czas! Kontakt 798 777 058


Zobacz ogłoszenie

Usługi sprzętowe - Transport

Na przełomie lat, zgromadziliśmy bogaty park maszynowy. Dysponujemy specjalistycznymi maszynami, które wraz z rozwojem działalności i zakresem..


Zobacz ogłoszenie

SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ - 515 026

SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ - 515 026 978 - SZCZECINEK I OKOLICE


Zobacz ogłoszenie

Sprzedam dom

Dom w Szczecinku przy ul. Zeglarskiej, polozony na dzialce o pow. 2570m2, blisko jeziora i lasu. Dom o pow. 300m2, 5 pokojowy, podpiwniczony.


Zobacz ogłoszenie

Czyszczenie, pranie dywanów,

Oferujemy profesjonalne pranie i czyszczenie dywanów i wykładzin, mebli tapicerowanych (narożniki, kanapy, fotele, krzesła i inne), samochodów i..


Zobacz ogłoszenie

Oprawa halogenowa led gu10

Sufitowa oprawa halogenowa Oprawa sufitowa do żarówek led, dzięki którym w bardzo łatwy, prosty i szybki sposób stworzymy eleganckie oświetlenie w..


Zobacz ogłoszenie

Leasing Szczecinek

Jeśli chcesz wziąć samochód lub dowolny środek trwały w leasing dobrze trafiłeś. Szybki proces, procedury uproszczone, minimalne wkłady własne,..


Zobacz ogłoszenie

Zamienie lub sprzedam

Zamienię lub sprzedam mieszkanie na 1 pietrze z garazem na os. Zachod przy ul. Karlinskiej. Mieszkanie składa się z trzech pokoi, kuchnia,..


Zobacz ogłoszenie

RODO- ochrona danych w firmie-

Stanowimy grupę ekspertów ds. ochrony danych osobowych, której trzonem jest certyfikowany Inspektor Ochrony Danych Osobowych., posiadający..


Zobacz ogłoszenie

Przedstawiciel ds. Sprzedaży

Jesteśmy Międzynarodową Firmą Ubezpieczeniową posiadającą w swojej ofercie szeroki wachlarz rozwiązań finansowych dla klientów indywidualnych i..


Zobacz ogłoszenie

Osuszanie/Ozonowanie/Wypożycza

Polska Grupa Osuszająca o/ Szczecinek oferuję kompleksowe usługi w zakresie osuszania budynków. Likwidacja wilgoci po zalaniu oraz technologicznych...


Zobacz ogłoszenie

Zatrudnię pracowników

Przyjmę do pracy, atrakcyjne warunki, praca na miejscu.


Zobacz ogłoszenie

Mieszkanie po remoncie ; duży

Mieszkanie parterowe bezczynszowe w 4-rodzinnym domu tylko 6km od SZCZECINKA -miejscowość Godzimierz, czyste powietrze, cisza i spokój. Pięknie..


Zobacz ogłoszenie

Dom bez alergii. Pranie

Dlaczego powinno się czyścić dywan, wykładzinę lub tapicerkę samochodową przynajmniej raz w roku? Miliony roztoczy w Twoim domu - walcz z tym! Nie..


Zobacz ogłoszenie
Reklama


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez szczecinek.com, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

GAMA Maria Gasiul z siedzibą w Szczecinek 78-400, Niecała 23

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"