:-( Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?
Pejzaż Neustettin`a z dachu Provinz Krüppelheim
  • Fotka nr 0 z 4
  • Fotka nr 1 z 4
  • Wykonany w berlińskim biurze projektów projekt zagospodarowania terenu dotyczy budowy czterech budynków
  •  których już nie zdążono wybudować. Dla orientacji dodaliśmy współczesne nazwenictwo ulic.
Temat Szczecinecki 11/08/2018 19:13

Widok z góry jest niczym spojrzenie w przeszłość. Bardzo dobrze, ale już z dystansu, widać codziennie mijane znane miejsca. Mówi się, że widok z góry zapiera dech w piersiach. Akurat w przypadku tego zdjęcia stwierdzenie może być lekkim nadużyciem.  To krajobraz miasta, które już nie istnieje. Archiwalne zdjęcie ukazało się w 1938 roku w propagandowym biuletynie tutejszej NSDAP „Kulturtage Kreis Neustettin”. Tamże przedstawiono najnowsze dokonania rozwoju miasta, nie tylko w sferze kultury. 


Fotograf uwiecznił wschodni pejzaż Neustettin`a stojąc na dachu Provinz Krüppelheim (Domu Pomocy dla Inwalidów) przy ówczesnej Forststrasse, po wojnie ul. Leśnej, a dzisiaj - Armii Krajowej. Piętrowy gmach z płaskim dachem i niezwykle szerokim okapem powstał w 1899-1900 roku. 
Wybudowano go pomiędzy polami zboża, kapusty i ziemniaków. Zwarta zabudowa kończyła się w okolicy ronda, przy skrzyżowaniu z dz. ul. Poniatowskiego. Jedyną, za to niezwykle charakterystyczną budowlą w tej okolicy, był stojący w najwyższym miejscu drewniany wiatrak. 
O jego niezwykłych dziejach i tragicznym końcu pisałem w tym miejscu już wielokrotnie. Ponieważ nie widać go w kadrze, dlatego jedynie napomykam o nim. 
Dom Pomocy po wojnie stał się siedzibą Związku Zawodowego Kolejarzy. To tutaj, na piętrze ulokowano niewielką salę ze sceną i zapleczem. Pierwszym przedstawieniem teatralnym była sztuka Bałuckiego „Radca pana radcy”. Zespół prowadził Bazyli Pańkowiec. W jego składzie byli: Helena Kucharska, Eugeniusz Jakobczuk, Edwin Skopal, państwo Giertlerowie, Halina Potokówna, Anna Pańskowiec, państwo Dąbrowscy, Stankiewiczowie, Teska, Zofia Pańskowiec, p. Jarosz, Złocki, Zwierko, Morawski, Emert, Lewandowski. 
Jak wspominał kierownik, już na początku roku 1946 sztuka została wystawiona w wielu miejscowościach województwa, rzecz jasna nie licząc kilkakrotnych występów w samym Szczecinku. Niestety, z zachowanych wspomnień nie wynika, czy już w tym czasie budynek był w rękach kolejarzy. 
W 1953 roku przeniesiono tutaj z placu Wazów Szkołę Podstawową nr 3. Budynek raczej nie nadawał się na tego rodzaju funkcję. 
Jako absolwent tej szkoły pamiętam korytarze z drewnianą podłogą, którą po wakacjach lub feriach przemywano jakimś środkiem chemicznym. Podłoga była czarna, a w powietrzu unosił się jej zapach. Panowała w szkole niezwykła ciasnota. Przykładowo, pracowania fizyczna znajdowała się w piwnicy. Tam też ulokowano pracowanię do zajęć technicznych, a także stołówkę z kuchnią. Gabinet przyrodniczy znajdował się w przeszklonej dobudówce od strony ul. Młyńskiej. Pierwszym dyrektorem „trójki” został Czesław Drewnowski. W latach osiemdziesiątych szkołę bardzo rozbudowano, a w 1999 roku, po jej likwidacji, umieszczono tutaj Gimnazjum nr 1.
Wróćmy jednak na dach. U podnóża gmachu tak, jak przed laty rozciąga się ul. Niecała. Początek ulicy znajduje się przy pl. Młyńskim. Dzisiaj ta nazwa jest umowna. W latach 90. zamieniono go na szkolne boisko. 
W latach 30. w tym właśnie miejscu, u podnóża górki ze 150-letnim wiatrakiem, urządzono miejski skwer z parkowymi ławkami i alejkami. Wzgórze zostało wyprofilowane, a na jego szczyt wiodły szerokie schody z kamienia łamanego. Jedne z nich znajdowały się na osi głównej alejki, zaś drugie na przedłużeniu ul. Niecałej. 
Ulica Niecała powstała ok. 1936 roku. Wytyczono ją w kształcie spłaszczonej litery „S”, dostosowując przebieg do pierwotnej rzeźby terenu. Zabudowa powstała na skarpie z podmokłym terenem od strony północnej. 
W sumie, przy ulicy postawiono 15 domów w zabudowie bliźniaczej i bardzo wąskich działkach. 
Co ciekawe, dwa tego typu bliźniaki o identycznej architekturze wybudowano dwie ulice dalej, przy ul. Wiejskiej (m.in. dzisiejszy biurowiec MOPS). 
Zupełną nowością był brak na zapleczu jakichkolwiek budynków gospodarczych. Ogrody miały służyć (przed ulicą) jako kwietniki, a na zapleczu pod uprawę warzyw i owoców. 
Domy wyróżniały się bardzo oszczędnym detalem architektonicznym. Charakterystycznym elementem były pozbawione wiatrołapów, ulokowane na osi budynków drzwi wejściowe z kilkoma schodami. 
Był to najtańszy rodzaj ówczesnego budownictwa bazujący głównie na miejscowych materiałach budowalnych. 
W tamtym czasie, tylko po wschodniej stronie miasta znajdowały się co najmniej trzy cegielnie. Jedna z nich w Buczku – osadzie leżącej przy drodze do Żółtnicy (tuż przy granicy administracyjnej Szczecinka). Kolejna była w peryferyjnej dzielnicy Kwieciszewo (ul. Pilska rejon biurowca GDDKiA). Dzisiaj w tym miejscu znajduje się mogilnik. 
Jeszcze bliżej było do cegielni przy dz. ul. Słupskiej, w okolicach nowego cmentarza przy ul. Prusa. Na starym zdjęciu majaczy na szczycie płaskowyżu, na dalekim planie. Zanim na porytym terenie po wyrobiskach gliny rozpoczęto przed dwoma laty budowę obwodnicy, miejsce to służyło głównie jako wysypisko śmieci. 
Najstarsi powojenni mieszkańcy wspominają o zrujnowanym budynku oraz o torowiskach i wagonikach do przewożenia piasku. Do dzisiaj, część dawnego wyrobiska używana jest jako miejsce, gdzie wyrzucane są odpady biodegradowalne - liście i trawa z parku i miejskich zieleńców. 
Nieco inną cegielnią była wytwórnia tzw. twardych cegieł przy dz. ul. Waryńskiego. Oprócz produkcji cegły wapienno-piaskowej wyrabiano tam cegły bitumiczne. Te ostatnie służyły do budowy nawierzchni jezdni. Tego rodzaju nawierzchnie wykonano na (nazewnictwo współczesne) ul. Słowiańskiej, A.K. Artyleryjskiej, Zana, Młyńskiej i Niecałej. 
Na archiwalnym zdjęciu zrobionym rok – dwa przed jego publikacją, nawierzchni jeszcze nie było. W tym czasie urządzono dopiero przydomowe ogródki. Ciekawe, że od strony ulicy ogrodzono je siatką na stalowych słupkach używanych do budowy zasieków przy Wale Pomorskim. 
Budowa domów była możliwa dzięki Towarzystwu Użyteczności Publicznej Budowy Domów i Osiedli Mieszkaniowych. Towarzystwo to grupowało ludzi z różnych zawodów, dzięki tanim kredytom, umożliwiając budowę domu ludziom o niewielkich dochodach. 
Z tego samego okresu, co domy przy ul. Niecałej, pochodzi cała dzielnica (na zdjęciu) obejmująca m.in. dz. ul. Armii Krajowej, Wiejską, Pomorską , Artyleryjską, Niecałą, Kwiatową, Sienkiewicza, Szymanowskiego i Matusewicz. 
Ta część miasta powstała w połowie latach trzydziestych ubiegłego wieku. W 1935 oddano do użytku kompleks koszarowy, w którym zakwaterowano pułk artyleryjski – stąd wywodzi się nazwa Artilleriestrasse dz. ul. Artyleryjska. Wraz z koszarami powstały budynki wielorodzinne przeznaczone dla wojskowych rodzin. Z pewnością tego rodzaju domów byłoby znacznie więcej, gdyby nie wybuch wojny. 
Na zdjęciu nie ma jeszcze trzech, dwupiętrowych bloków stojących pomiędzy budynkiem koszarowym, w których znajdowały się siedziba sztabu, biuro przepustek oraz areszt, a zabudową ul. Szymanowskiego. Tuż za nim widać wylot ul. Wiejskiej. W miejscu dzisiejszej ul. Łódzkiej jest tylko pole. 
Niezmiernie interesującym dokumentem jest projekt zagospodarowania terenu wykonany w berlińskim biurze projektów. Projekt dotyczy budowy czterech budynków, które zresztą nigdy nie powstały (w miejscu rozebranego w kwietniu 2010 r. Domu Młodego Robotnika) oraz kilku niewielkich budynków mieszkalnych dz. ul. Słowiańskiej (Deutschestrasse). Na dokumencie widnieje data - 6 marca 1939 r. 
Jak widać, docelowo na całej długości ulicy planowano obustronną zabudowę. Z planu zagospodarowania wynika, że w miejscu gdzie dzisiaj znajduje się kościół pw. św. Krzysztofa, a wcześniej przez kilkadziesiąt lat był plac zabaw, planowano budowę dwóch bloków - jeden dwuklatkowy, drugi z trzema klatkami schodowymi. Za tym drugim, już przy ul. Pomorskiej miał powstać... dziecięcy plac zabaw. 
Z tamtych dawnych lat przetrwała praktycznie cała zabudowa. Przetrwała, tyle że na skutek przebudów i modernizacji, ich architektura niewiele ma wspólnego z tą oryginalną. 
Do naszych czasów przeżyły mocno już przerzedzone i oszpecone przez „cięcia sanitarne” lipowe szpalery przy ul. A.K. i Słowińskiej. Drzewa posadzone właśnie zostały pod koniec lat 30.  Wprawdzie z roku na rok jest ich coraz mniej, ale przynajmniej o tej porze roku zapach przypomina dzieciństwo tym, którzy tutaj niegdyś mieszkali. 
                                                 

Jerzy Gasiul

 

artykuł ukazał się w 907 wydaniu Tematu Szczecineckiego,
jedynego tygodnika ze Szczecinka

Reklama

kreis neustettin widok zdjęcie krajobraz nsdap - komentarze opinie

  • gość 2018-08-11 23:14:08

    Panie Jerzy, jestem w pozytywnym szoku. To Pan powinien być albo burmistrzem, albo dyrektorem MUZEUM. Ma pan tak ogromną wiedzę, a miasto nie powstało tylko po to by nijaki "ŻOrżyk:" odwalił jubileusz 700 lecia, przypisując sobie wszystkie zasługi. Wie Pan ile zostało nie sprzedanych tzw, Wartków, monet okazyjnych? Myszy z archiwum SAPiK mówią o tysiącach sztuk. To też należy rozliczyć tak samo jak Jajeca za wszystkie jego wydumki. Pozdrawiam

  • gość 2018-08-12 15:38:05

    no, przed Panem Drewnowskim był Pan Zabrodzki.....

  • gość 2018-08-12 16:17:19

    Niezupełnie. Najpierw kierownikiem SP-3 był pan Czesław Drewnowski (dokładnie od 1954 r.) po nim był pan Zabrocki, a jego następcą K. Lenckowski.... Jerzy Gasiul

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Kupie stare ordery, medale,

Kupię stare odznaki, odznaczenia, medale, ordery, wpinki,orzełki, naszywki itp.: wojskowe oraz cywilne, dyplomy, zaświadczenia i legitymacje..


Zobacz ogłoszenie

KREDYTY, POŻYCZKI, BEZ BIK,

Doradztwo finansowe w pozyskaniu środków to nasza specjalność. Dzięki wiedzy i doświadczeniu znajdziemy dla Państwa najlepsze rozwiązanie finansowe..


Zobacz ogłoszenie

Sprzedam Garaż

Sprzedam garaż osiedle zachód ul Kołobrzeska - 10000 PZŁ


Zobacz ogłoszenie

Najlepsze Kotły w Szczecinku

Oferujemy Kotły na Pellet wyposażone w palniki samoczyszczące, czołowi producenci w skali kraju i europy min. KOSTRZEWA, KOTŁOSPAW wyposażony w..


Zobacz ogłoszenie

Przyjmę do pracy na umowę o

Poszukuję osoby do pracy w ośrodku wypoczynkowym w okolicach Szczecinka ok 8km z możliwością zamieszkania /mężczyzna-kobieta/ Oczekiwania -osoba..


Zobacz ogłoszenie

Sprzedam dom

Dom w Szczecinku przy ul. Zeglarskiej, polozony na dzialce o pow. 2570m2, blisko jeziora i lasu. Dom o pow. 300m2, 5 pokojowy, podpiwniczony.


Zobacz ogłoszenie

Praca - sprzątanie

Firma sprzątająca Rivendell poszukuje rzetelnych osób do pracy przy sprzątaniu klatek schodowych. Praca od 10 do 20 godzin tygodniowo - do..


Zobacz ogłoszenie

Serwis Komputerowy -

Twój komputer pracuje wolno ... ?? Odmawia posłuszeństwa ?? Zawiesza się ?? Mamy na to sposób: zapraszamy do naszego serwisu komputerowego...


Zobacz ogłoszenie

Starostwo Powiatowe w

Starostwo Powiatowe w Szczecinku pilnie poszukuje pracownika do sprzątania siedziby Starostwa na okres 2 miesięcy. Zatrudnienie od zaraz na umowę..


Zobacz ogłoszenie

Osuszanie/Ozonowanie/Wypożycza

Polska Grupa Osuszająca o/ Szczecinek oferuję kompleksowe usługi w zakresie osuszania budynków. Likwidacja wilgoci po zalaniu oraz technologicznych...


Zobacz ogłoszenie

Wypożyczanie odkurzaczy

Oferujemy wypożyczenie odkurzacza piorącego renomowanej firmy Karcher, model Puzzi 8/1C wraz z ssawkami do prania tapicerek i dywanów. Dzięki temu..


Zobacz ogłoszenie

NAJLEPSZE KOTŁY W SZCZECINKU

Oferujemy Kotły na Pellet renomowanych producentów: Kotłospaw-Kostrzewa-Pellux Zamontowane przez nas kotły objęte są serwisem (dwóch serwisantów na..


Zobacz ogłoszenie

MOSKITIERY i ROLETY - P R O D

MOSKITIERY na owady, Rolety, plisy, żaluzje. Producent - Szczecinek i okolice


Zobacz ogłoszenie

Dom wolnostący z dużą działką

Witam posiadam do sprzedania dom parterowy, wolnostojący z 7409 m2 działką nr 50 we wsi Brokęcino, w woj. Wielkopolskim, pow. Złotowski. Dom..


Zobacz ogłoszenie

Trwa rekrutacja. Bezpłatny

EUREKA! W Centrum Rozwoju Zawodowego możesz zdobyć bezpłatnie nowe kwalifikacje! AutoCAD. 3dsMax, Autodesk Inventor Wystarczy, że :- masz..


Zobacz ogłoszenie

RODO kompleksowa dokumentacja

Stanowimy grupę ekspertów ds. ochrony danych osobowych, której trzonem jest certyfikowany Inspektor Ochrony Danych Osobowych., posiadający..


Zobacz ogłoszenie

Studio graficzne/usługi

SALVADOR Studio - studio kreatywne zajmujące się projektami graficznymi ulotek, logo, zaproszeń, plakatów, bannerów, szyldów, karykatur, grafik do..


Zobacz ogłoszenie

Sprzedam bardzo dobrze

Sprzedam bardzo dobrze usytuowaną działkę budowlaną o powierzchni 1200 m2 położonej w Szczecinku przy ul. Obrońców Westerplatte w Szczecinku...


Zobacz ogłoszenie

Firma remontowo - budowlana

Firma KAM - BUD oferuje kompleksowe usługi remontowo- wykonczeniowe .Zapewniam fachowa pomoc w adaptacjach wnętrz oraz w doborze , zakupie i..


Zobacz ogłoszenie

Kotły na Pellet Kotłospaw,

Firma Hryszkiewicz oferuje: -Kotły na pellet Kotłospaw, Kostrzewa, Biawar -Kotły na ekogroszek -Grzejniki -Zasobniki -Bufory -Piecyki gazowe -Stacje..


Zobacz ogłoszenie

FIRMA LABORUM

FIRMA LABORUM W SZCZECINKU POSZUKUJE PRACOWNIKÓW(mężczyźni i kobiety) NA STANOWISKA !!! PRACOWNIK MAGAZYNOWY !!! MONTER SPRZĘTU..


Zobacz ogłoszenie

Kupię działkę, grunt rolny w

Kupię dom (może być do kapitalnego remontu) w m. Spore, może być także działka lub grunt rolny.


Zobacz ogłoszenie

MOSKITIERY / ROLETY / OKNA PCV

Moskitiery okienne, rolety wewnętrzne i zewnętrzne, Okna PCV. PRODUCENT. Umów darmowy pomiar pod numerem 790 215 251


Zobacz ogłoszenie

Citroën C5 1.6 hdi 2006r

- el szyby - el lusterka - komputer pokładowy - zawieszenia hydractive (sprawne) - czujniki parkowania - klimatyzacja dwustrefowa


Zobacz ogłoszenie

Leasing Szczecinek

Jeśli chcesz wziąć samochód lub dowolny środek trwały w leasing dobrze trafiłeś. Szybki proces, procedury uproszczone, minimalne wkłady własne,..


Zobacz ogłoszenie
Reklama


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez szczecinek.com, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

GAMA Maria Gasiul z siedzibą w Szczecinek 78-400, Niecała 23

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"