:-( Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?
teraz 7°C
powietrze B. dobre
Podmokły krajobraz z budowy
  • Bugenhagenstrasse – dz. ul. Jana Matejki. Zdjęcie pochodzi z początków lat trzydziestych. Na poboczu błotnistej brei ułożone zostało torowisko dla koleb – wagoników wywrotek do transportu ziemi i materiałów budowlanych. Wzdłuż płotów widać zgromadzone krawężniki
  •  które posłużą do budowy jezdni. 
  • Bugenhagenstrasse – dz. ul. Jana Matejki. Zdjęcie pochodzi z początków lat trzydziestych. Na poboczu błotnistej brei ułożone zostało torowisko dla koleb – wagoników wywrotek do transportu ziemi i materiałów budowlanych. Wzdłuż płotów widać zgromadzone krawężniki
Temat Szczecinecki 10/02/2019 07:18

Z dużą dozą prawdopodobieństwa tutejszy krajobraz musiał przypominać ten współczesny znad jeziora Wielimie przy ujściu Niezdobnej. Pośród mokradeł zagubione w gęstwinie wysokich traw, trzcin i wikliny - warzywne ogródki. 


W deszczowe lato nawet na wydeptanych ścieżkach błocko takie, że buty z nóg zrywa. Z pewnością taką też była enklawa w rejonie dzisiejszych ulicy Matejki, Kamińskiego, Mickiewicza i Piłsudskiego. 
Od ostatniego – trzeciego obniżenia poziomu wód Trzesiecka minęło zaledwie kilka dziesięcioleci. Jeszcze na początku XX wieku taką naturalną granicę pomiędzy tym, co zostało wydarte jezioru, była polona droga zwana też Klasztornym Traktem (Klosterweg). 
Początki sięgają zamierzchłych czasów, kiedy na południowo-wschodnim skraju Trzesiecka synowie Warcisława IV założyciela miasta, ufundowali klasztor augustianów. Trakt kończył się u podnóża Góry Marientron – dokładniej na drewnianym mostku przerzuconym nad Lipowym Potokiem. Najprawdopodobniej w tym miejscu znajdował się także należący do mnichów młyn wodny. 


W XVI wieku, a więc już po opuszczeniu klasztoru przez zakonników, jego dzierżawcą został młynarz o swojsko dla Polaków brzmiącym imieniu - Bartosz. Wbrew pozorom nie jest to legendarna, ale postać historyczna. Młynarz Bartosz kupił za 4 floreny Burgwal - tak zwano miejsce dawnego grodziszcza, a potem pola z nabrzeżnym pagórkiem, należącego niegdyś do augustianów. 
To właśnie w tym miejscu, a wtedy jego właścicielem był już von Dennig, w 1907 roku wymurowano osiemnastometrowej wysokości kamienną wieżę, która na wieki miała upamiętniać Bismarcka. Nie licząc szopy z kolejowym ujęciem wody oraz skromnego domu, była to jedna z pierwszych na tym terenie budowli. 


Zanim w całym nadbrzeżnym pasie zaczęto wytyczać nowe ulice - trzeba było nieco poczekać. I wojna światowa, jej skutki w postaci gospodarczej zapaści i trwającej do 1923 roku inflacji, nie sprzyjały jakimkolwiek miejskim inwestycjom. Na domiar złego, na Pomorze zaczęli napływać osadnicy, do zakończenia wojny mieszkający w Poznańskim, które po 125 latach wróciło do Polski. 
Mimo szalejącej inflacji, społecznych niepokojów i zastoju gospodarczego, już w 1919 roku w Szczecinku pojawiło się Towarzystwo Budowy Domów i Osiedli Mieszkaniowych.

Korzystając z dogodnych kredytów, do 1926 roku wybudowano 42 różnej wielkości domy z 114 mieszkaniami.

Nowa zabudowa pojawiła się m.in. przy ul. Toruńskiej, Grudziądzkiej oraz Bydgoskiej (dz. Piłsudskiego). 


Jednym z ważniejszych obiektów na tym terenie było zakończenie jesienią 1923 r. budowy kościoła katolickiego pw. Ducha Świętego, zwanego przez tutejszych „polskim kościołem”. 
Cztery lata później, po przeciwnej stronie traktu wyrósł nowoczesny gmach dz. Szkoły Podstawowej nr 1. Na łąkach w tym samym czasie pojawiły się pierwsze dwu i jednorodzinne domy przy Trakcie Klasztornym oraz dz. ul. R. Traugutta (7) i ul. A. Mickiewicza (4). 


Na zdjęciu lotniczym pochodzącym z tego właśnie okresu doskonale widać cały obszar ówczesnych podmiejskich błoń. Kraniec dz. ul. Mickiewicza znaczą dopiero co zbudowane cztery, niewielkie domy i szpaler włoskich topoli.  Ul. Bydgoską (Brombergstrasse) – obecnie Piłsudskiego (ulice nie miały jeszcze utwardzonej nawierzchni) tworzą rzędy dopiero co posadzonych lip. Mimo niechęci okolicznych mieszkańców, z powodu zacienienia, drzewa w znacznej części przetrwały do dzisiaj. 
W samym centrum wielkiego terenu ciągnącego się aż do ul. Kamińskiego, gdzie nie tak dawno wybudowano mleczarnię, widać ceglany komin fabryczny tutejszego tartaku. Komin przetrwał do czasów powojennych i został wchłonięty w bazę Państwowej Komunikacji Samochodowej. Potem w tym miejscu urządzono samochodową myjnię. 
Mimo że uliczny kwartał zawarty pomiędzy ul. Mickiewicza, Piłsudskiego, Klasztorną i Kamińskiego ostatecznie został uformowany dopiero w latach trzydziestych, wcześniej pojawiły się nazwy nowych ulic. 


Ulica Bydgoska (Brombergstrasse) nawiązywała do polskiego miasta, które w wyniku odzyskania przez Polskę niepodległości zostało poza granicami Rzeszy. Najstarsi mieszkańcy Szczecinka pamiętają jeszcze jej pierwotną (polską) nazwę.

Zanim w 1989 roku patronem został marszałek Piłsudski przez kilkadziesiąt lat patronował jej mały komunista - Janek Krasicki. 


Z kolei patronem nowopowstałej dz. ul. Kamińskiego (do 1989 r. Nowotki) uczyniono hrabiego Heinricha Ernsta Wrangela – pruskiego feldmarszałka. Ze Szczecinkiem łączyło go wykształcenie, no może dokładniej jego brak. Wprawdzie urodził się w Szczecinie, ale właśnie w Szczecinku uczęszczał do tutejszego Gimnazjum Księżnej Jadwigi. W tym czasie mieszkał w domu rektora przy dz. ks. P. Skargi 2. 


Wprawdzie edukację ukończył na trzeciej klasie (1796 r.), ale to nie przeszkodziło mu w zrobieniu wojskowej kariery. Już wtedy obowiązywała zasada: „nie matura lecz chęć szczera, zrobi z ciebie oficera”. Potem, już jako pułkownik dragonów, raczył 20 stycznia 1816 roku się zatrzymać w Szczecinku. Owe „wiekopomne” wydarzenie zostało upamiętnione nawet w postaci tablicy na ścianie budynku, w którym mieszkał jako uczeń. 
Dzisiejsza ul. Traugutta to Memelstraße (Memel – niemiecka litewskiej Kłajpedy). Być może w Szczecinku pojawiła się grupa lub pojedyncza, ale za to wpływowa osoba, która musiała to miasto opuścić - stąd dosyć egzotyczna nazwa. 
Z ulicą Mestwina, a wtedy Lothar Bucher Weg do dzisiaj jest pewien kłopot. Od początków istnienia była tu wyłącznie zabudowa jednorodzinna, a niemiecka nazwa wskazuje, że miała gruntową nawierzchnię. Dziwnym zbiegiem okoliczności chodnik został ułożony z dużych, granitowych płyt. Tego rodzaju chodniki znajdowały się tylko na głównym ciągu komunikacyjnym dz. Wyszyńskiego, Bartoszewskiego i Boh. Warszawy. Dlaczego tutaj na peryferyjnej uliczce? 
Trylinka na nieutwardzonej jezdni pojawiła się dopiero w latach 60. Ulicę nazwano, ku upamiętnieniu tajnego radcy legislacyjnego Lothara Buchera, bliskiego współpracownika kanclerza Bismarcka. Bucher był synem nauczyciela Gimnazjum Księżnej Jadwigi. Urodził się w Szczecinku 25 października 1817 roku i mieszkał w piętrowym, dzisiaj już nieistniejącym domu pod numerem 11 przy Rynku (pl. Wolności). 
Z pewnością, dla zdecydowanej większości mieszkańców tej właśnie ulicy, powojenny patron jawi się niezwykle tajemniczą osobą. Jest nim pomorski książę Mściwój II władca Księstwa Pomorskiego rozciągającego się od Słupska, po Gdańsk, Świecie i Tczew. Książę znany był z  niezwykle bogatego życiorysu, skłonności do niewieścich wdzięków – cztery małżeństwa (konkubinaty) a także (jak pisze Długosz):

żył niezgodnie z prawem i oblubienicę Chrystusa, zakonnicę imieniem Sułka z klasztoru słupskiego wziął sobie niegodziwie za żonę. 


Ponieważ dla niemieckich mieszkańców Pomorza Gdańskiego jego imię było bardzo trudne do wymówienia, dlatego Mściwoja zniemczono na Mestwina. Książę przeszedł do historii jako ten, który podarował cystersom wieś Pelplin, a później osadę rybacką Sopot. Dlaczego po 1945 roku w Szczecinku został patronem ulicy i to w wersji niemieckiej, tego raczej się już nie dowiemy. 
Wcześniej, innym równie tajemniczym patronem tutejszej ulicy został Jan Bugenhagen. Bugenhagen urodził się w Wolinie w 1485 r. Zanim przeszedł na luteranizm był duchownym najpierw w klasztorze w Białobokach, rektorem szkoły miejskiej w Trzebiatowie i autorem historii miast pomorskich. Za jego przyczyną trzebiatowska Szkoła Łacińska stała się sławna na całym Pomorzu Zachodnim, a także poza granicami kraju. 


Patronem najładniejszej szczecineckiej ulicy dz. Mickiewicza został Gebhard Blücher. Był feldmarszałkiem dowodzącym armią pruską w bitwie pod Waterloo. Na początku swojej wojskowej kariery służył w regimencie huzarów w Słupsku. Będąć jeszcze porucznikiem – zasłynął jako karciarz, pijak i hulaka. W tym czasie - lata 1764 - 1770 mieszkał przy Rynku pod trójką. 
Na Facebooku tutejszego Muzeum Regionalnego umieszczone zostało dość tajemnicze zdjęcie - stąd wiadomo o jego istnieniu. Na fotografii została uwieczniona niezwykle błotnista uliczka z małymi domami jednorodzinnymi. Ich zakiem  znakiem szczególnym są strome dachy z dużymi lukarnami na osi elewacji, niewielka kubatura i brak architektonicznego detalu.
Na poboczu błotnistej brei ułożone zostało torowisko dla koleb – wagoników wywrotek do transportu ziemi i materiałów budowlanych. Wzdłuż płotów widać zgromadzone krawężniki, które posłużą do budowy jezdni. 
Zdjęcie (galeria pod zdjęciem głównym) pochodzi z początków lat trzydziestych, przedstawia budowę jezdni i chodników na Bugenhagenstrasse – dz. ul. Jana Matejki. 
Budowane w latach 30. jezdnie z reguły otrzymywały nawierzchnie asfaltowe. Dokładniej, była to tzw. twarda cegła bitumiczna układana na warstwie chudego betonu. 
Tego rodzaju bitumiczne kształtki produkowano w tutejszej fabryce znajdującej się przy na zapleczu dworca towarowego za parowozownią i żwirowni u podnóża tzw. Ruskiej Góry. Dzisiaj w tym miejscu, przebiega ul. Waryńskiego.
Tego rodzaju nawierzchnia była niezwykle gładka, co przy dość mizernym w tamtym czasie ruchu kołowym, gwarantowało jej trwałość. Bitumiczną kostką poryto m.in. jezdnie na ul. Bydgoskiej, Mickiewicza, Kamińskiego, Traugutta oraz częściowo na Mestwina (pomiędzy Matejki a Mickiewicza). 
Jak wynika z wydanego w 1938 roku miejskiego informatora w tamtym czasie pod numerem 29 znajdowało się Biuro NSDAP  Kobiecego Oddziału Wchód. 
Niedługo stuknie jej sto lat, a mimo to Bugenhagenstrasse – (ul. Jana Matejki) zachowała do dzisiaj swoją niepowtarzalną atmosferę – spokoju. Zachowała swój niepowtarzalny urok i charakter. Upływ czasu znaczą jedynie coraz większe korony rosnących tutaj drzew. 
Około 1965 roku przez uliczkę przeszło niemalże prawdziwe tornado. To właśnie wówczas, od strony ul. Limanowskiego i Kamińskiego, na środku jezdni zaczęto układać betonowy kolektor sanitarny. Pojawiły się olbrzymie wykopy. Po ułożeniu kolektora, do podbudowy zerwanej nawierzchni użyto... zdruzgotanych nagrobków z poniemieckiej części cmentarza komunalnego. 
Gwoli ścisłości dodam, że ten sam materiał posłużył jako wypełnienie betonowego nabrzeża przy zamku. 
Jakoś w tym samym czasie, na nieistniejącym dzisiaj skwerku, w cieniu pięknie rozrośniętych lip wybudowano przeszklony pawilon, nazwany „akwarium”, w którym umieszczono pijalnię piwa. Lokal dość szybko został jednak zamknięty, a z biegiem lat w tym miejscu – drzewa nie stanowiły żadnej przeszkody - pojawił się parterowy dom jednorodzinny. 
Z pewnością do lokalnego wydarzenia należy zaliczyć konkurs rysunkowy zorganizowany przez Szczecinecki Ośrodek Kultury. Maluchy wyposażone w kredę mogły na jezdni wykazać się swoimi plastycznymi umiejętnościami. 


W połowie lat siedemdziesiątych w tutejszym komitecie powiatowym PZPR wymyślono, że skoro nie ma przygotowanych nowych, uzbrojonych terenów budowlanych, nie bacząc na właścicieli lub użytkowników terenów, należy starą zabudowę dogęścić. Pomysł dotyczył głównie wschodniej części miasta. Owe dogęszczenie spowodowało, że wielu właścicieli domków na zawsze utraciło swoje, nie tak znowu rozległe ogrody. 
To właśnie w tym czasie, pomiędzy ul. Mickiewicza a Matejki wytyczono nową uliczkę z działkami pod zabudowę. Jej patronem mianowano Bolesława Bieruta. To był okres kiedy próbowano do konstytucji wprowadzić wieczystą przyjaźń ze Związkiem Sowieckim. 
Kiedy komuna waliła się już w gruzy, patrona wymieniono na Józefa Wybickiego. Na działkach, które do tej pory były ogrodami, powstało w sumie 11 domów jednorodzinnych w zabudowie wolnostojącej i 3 w bliźniaczej. 
Co interesujące, z dogęszczenia zrezygnowano jedynie w sąsiedztwie komitetu partyjnego –

najwidoczniej w składzie komitetu PZPR pojawiło się kilka trzeźwych osób. 


Z dawnych lat pamiętam, że przy ul. Matejki mieszkał dr Maciejewski, działacze partyjni, wyżsi oficerowie (ul. Kamińskiego). Dzisiaj, najbardziej znanym, głównie tym korzystającym z mediów społecznościowych, byłym już mieszkańcem tej ulicy, jest historyk prof. Stanisław Żerko – pracownik Instytutu Zachodniego oraz Akademii Marynarki Wojennej. Pan profesor mieszkający od lat w Poznaniu, stale podkreśla swoje pochodzenie. 

Jerzy Gasiul

 

artykuł ukazał się w 930 wydaniu Tematu Szczecineckiego, 
jedynego tygodnika ze Szczecinka. Mamy już 30 lat!

 

Reklama

krajobraz wielimie niezdobna mokradła ogródki budowa ulice neustettin - komentarze opinie

  • gość 2019-02-10 13:38:35

    ul. Mestwina na cześć Mściwoja II - świetne. Dziękuję!

  • gość 2019-02-11 02:00:23

    Miło mi. Pozdrowienia z Poznania
    Stanisław Żerko

  • gość 2019-02-12 11:53:54

    Teraz bez PZPR nie wiem czy po trzeżwemu czy pijanemu pozwolono na nieprzemyślana budowę dla obcego truciciela niszcząc część nadjeziornego parku /wycięto kilkaset drzew/ i budujac metodami juz dawno przestarzałymi uszkodzono kilka nadjeziornych przedwojennych pięknych budynków.

  • gość 2019-02-12 14:23:22

    zdjęcie Matejki, współczesne powinno być od strony stadionu, w tle po prawej stronie dąb - pomnik przyrody, a balkony w domkach są od południowej strony

  • gość 2019-02-13 09:27:37

    Wybraliśmy słabych ludzi, którzy nie potrafią się przeciwstawić trucicielom, dlatego będziemy wdychać odór jeszcze przez jedną kadencję.

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

ROLETY i MOSKITIERY na wymiar

ROLETY dzień noc, zaciemniające, termiczne, dachowe MOSKITIERY okienne, balkonowe Plisy/Żaluzje/Rolety zewnętrzne Produkcja na miejscu ->Sprzedaż..


Dam pracę przy wykonywaniu

Poszukujemy pracownika do pomocy przy układaniu podłóg żywicznych. Jeśli jesteś młody, pracowity, masz zdolności manualne i szybko się uczysz to..


Czyszczenie, pranie dywanów,

Oferujemy profesjonalne pranie i czyszczenie dywanów i wykładzin, mebli tapicerowanych (narożniki, kanapy, fotele, krzesła i inne), samochodów i..


Serwis Komputerowy -

Twój komputer pracuje wolno ... ?? Odmawia posłuszeństwa ?? Zawiesza się ?? Mamy na to sposób: zapraszamy do naszego serwisu komputerowego...


REGULACJA OKIEN PCV -okres

REGULACJA OKIEN PCV - regulacja zacinających się okien - likwidacja przedmuchów - czyszczenie i konserwacja okuć - wymiana klamek


**SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ**TEL.794

*SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ*NAJLEPSZE CENY*tel.794 388 383. skupujemy...absolutnie wszystkie auta: tel.794 388 383. masz auto na sprzedaż-dzwoń!dogadamy..


Leasing Szczecinek

Jeśli chcesz wziąć samochód lub dowolny środek trwały w leasing dobrze trafiłeś. Szybki proces, procedury uproszczone, minimalne wkłady własne,..


Prywatna sesja z Wróżką w

Tarot Numerologia - Uczucia praca finanse zdrowie. Oczyszczanie energetyczne - klątwy, uroki, podłączenia energetyczne. Synchronizacja czakr i..


SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ -

SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ - 507-678-396 - SZCZECINEK I OKOLICE


mieszkanie do wynajecia

Kawalerka w Skotnikach ( 5km od Szczecinka ) po kapitalnym remoncie. Kuchnia i przedpokój w zabudowie , ogrzewanie gazowe , na parterze , cieple i..


Elektromechanika Szymon Pazur

Oferuję usługi elektromechaniczne : naprawa rozruszników oraz alternatorów, instalacje elektryczne, systemy: airbag, abs, esp, centralne zamki, car..


KREDYTY, POŻYCZKI

Kredyty gotówkowe, pożyczki i chwilówki - szeroki wybór ofert bankowych i pozabankowych - na oświadczenie - akceptacja wszystkich dochodów - wysokie..


Kierowca Kat. B z

Witam szukam pracy na stanowisku kierowcy, mam doświadczenie w jeździe po Polsce jak i za zachodnią granicą. Jestem osobą młodą ale ambitną, w razie..


AGRO-KREDYT DLA ROLNIKÓW

AGRO KREDYT DLA ROLNIKÓW - najwyższa przyznawalność, najlepiej liczony dochód. Dedykowany doradca dla rolników, dojazd do klienta. Tel. 508-615-949


Firma remontowo - budowlana

Firma KAM - BUD oferuje kompleksowe usługi remontowo- wykonczeniowe .Zapewniam fachowa pomoc w adaptacjach wnętrz oraz w doborze , zakupie i..


Reklama


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez szczecinek.com, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

GAMA Maria Gasiul z siedzibą w Szczecinek 78-400, Niecała 23

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"