:-( Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?
teraz 11°C
powietrze B. dobre
Historia bez retuszu. Co się działo w Szczecinku i jego okolicach w 1945 roku?
Temat Szczecinecki 27/04/2019 13:20

W naszym cyklu „Historia bez retuszu` publikujemy kolejne obszerne fragmenty dokumentów w postaci pism urzędowych z pierwszych powojennych miesięcy w Szczecinku. W tym numerze piszemy o niezwykle interesującym dokumencie z nagłówkiem „Ściśle poufne!” Dokument pochodzi z 8 grudnia 1945 roku. Jest to raport sytuacyjny dotyczący obwodu szczecineckiego, którego obszar w tym czasie oprócz Szczecinka i Barwic obejmował również Racibórz (Okonek) oraz Czaplinek. Pod pismem widnieje podpis Stanisława Górskiego ówczesnego pełnomocnika obwodowego.

W pierwszym akapicie dotyczącym podziału terytorialnego urzędnicy wyliczyli, że zniszczenia wojenne w budynkach wynoszą 11,9 proc zaś w komunikacji – z uwzględnieniem 25 km dróg państwowych, 34 km dróg wojewódzkich i 40 km dróg powiatowych aż 75 proc. 
W tym czasie na terenie powiatu przebywało, jak to określono - 58,466 głów. Wyliczono, że napływowej ludności polskiej było 24392 osoby, ludności autochtonicznej zaledwie - 77 osób, inne narodowości autochtoniczne – 145 osób a ludności objętej akcją repolonizacji – 270 głów. Na końcu zestawienia wyliczono, że w tym czasie przebywało jeszcze 33.852 Niemców.

 

Sytuacja ludności napływowej nie układa się tak jak powinna. Brak bezpieczeństw, stałe napady rabunkowe dokonywane przez wojsko sowieckie powodują ucieczkę osadników z tych terenów. Najlepszy przykład, że gminy, w których kwaterują wojska sowieckie przy największym wysiłku zdołały zasiedlić jedynie 30 proc. W innych gminach położonych dalej od stacjonujących jednostek wojskowych osiedlenie sięgnęło 80 proc. 
Autorzy zwracają uwagę na brak żywego inwentarza na wsiach. Są wioski prawie zupełnie pozbawione krów. Zdążały się wypadki, że z braku koni osadnicy znosili zboże do stodół na plecach.

W niektórych gminach daje się zauważyć już brak chleba i paszy, gdyż podczas żniw 80 proc. zostało uprzątnięte i zabrane przez wojsko sowieckie. Często gospodarze mają tylko zboża tyle ile zdołali wywieźć nocą ze swego własnego pola bez wiedzy sowietów. 

Daje się zauważyć przychylne ustosunkowanie się wojsk sowieckich do niemców (w tym czasie bardzo często w pismach urzędowych pisano z małej litery – dop. red.), natomiast wrogie do polskiego osadnika.

Często zdarzają się wypadki, że żołnierze biorą w obronę Niemców nie pozwalając osiedlać Polaków na gospodarstwach lub po osiedleniu grożą osadnikowi, tak że ten ucieka z gospodarki. 


W tym miejscu pełnomocnik podaje następujące zdarzenie: W dniu 2 grudnia 1945 r. w gminie Krosino po wysiedleniu Niemców zaraz następnego dnia przybyło czterech żołnierzy Armii Sowieckiej i zapytali Polska – osadnika gdzie są niemcy. Na odpowiedź osadnika, że zostali wysiedleni, żołnierze zaczęli bić domowników krzycząc: My wam pokażemy jak niemców wysiedlać. 

Dokumentacji ciąg dalszy

W punkcie dotyczącym charakterystyki repatriantów ze wschodu pełnomocnik zaznacza, że przystosowują się do miejscowych warunków gospodarczych lecz stanowią element pewniejszy i biorą się do pracy bez pomocy niemców. 
Z kolei osadnicy z województw centralnych ...prędzej przystosowują się do nowych warunków, lecz zdarza się między nimi element niepewny i często po wyszabrowaniu i zdewastowaniu gospodarki porzucają ją. 
Warunki zakwaterowania na wsi przedstawiają się na ogół nieźle gdyż po wysiedleniu niemców osadnik otrzymuje średnio 4 do 5 pokoi. W miastach sytuacja przedstawia się gorzej szczególnie w Szczecinku daje się dotkliwie odczuć brak mieszkań ponieważ ok. 60 proc. domów zajętych jest przez wojska sowieckie, 5 proc. przez Niemców i 6 proc. zniszczonych. 
W punkcie dotyczącym wniosków i postulatów pełnomocnik podkreśla: Wzmocnienie stanu bezpieczeństwa, ukrócenie samowoli uzbrojonych band maruderów w mundurach sowieckich.

Usunąć z gospodarstw samotnych, szczególnie podejrzanych o kradzież i szabrownictwo. Zwiększyć inwentarz żywy.

 

Ludność polska autochtoniczna stanowi element tak nieliczny (77 osób), że zagadnienie to nie wymaga specjalnych planów i omówienia. 
Ludność niemiecka rozumie, że wcześniej czy później tereny te będzie musiała opuścić. Powoduje to nastrój nieprzygnębiający. 
Stosunek Niemców do ludności polskiej jest na ogół negatywny, do władz i zarządzeń lojalny lecz bierny. 

czytaj też:

"Złe myśli tutejszych osadników". Sowieci zajmują, potem bezkarnie palą, mordują i gwałcą


Od sierpnia do 15 listopada opuściło tutejszy teren i wyjechało za Odrę ok. 7000 niemców. W ostatnich dniach listopada wyjechało dalszych 2000. Wszyscy wyjechali dobrowolnie po złożeniu odpowiednich podań. Przymusowego wysiedlenia niemców dotychczas nie stosowano. Ogłoszono natomiast, że przyjmuje się wnioski o wyjazd za Odrę, formuje transporty i wysyła zbiorowo. Jedynie całkowite wysiedlenie niemców pozwoli na unormowanie życia gospodarczego na tych terenach, wzmocni stan bezpieczeństwa i ustali ostatecznie polskość tych ziem. 

Dość obszerne dane dotyczą stanu rolnictwa. W tym czasie wyliczono, że na terenie powiatu jest 7271 sztuk krów, 3246 koni, nierogacizny - 6231 sztuk, 4104 owiec, 768 kóz i 1717 królików. Porachowano także drób - kur jest 6346 szt., gęsi – 6346 szt., indyków – 419 i 1273 szt. kaczek. Bardzo obszerne jest zestawienie dotyczące różnego rodzaju sprzętu, maszyn rolniczych takich jak motory elektryczne, spalinowe, siewniki, elewatory zbożowe, brony, pługi a nawet kosy ręczne – 1292 szt. 

W dziale „Skup i placówki handlowe” wyliczono, że zajmują się tym Powiatowa Spółdzielnia Rolniczo-Handlowa, Spółdzielnia Rybacka „Pomorski Przemysł Rybny”, Hurtownia Społem, Spółdzielnia Spożywców „Robotnik” oraz 8 spółdzielni Samopomocy Chłopskiej. 
Jak to znaczono w powiecie nie ma jeszcze żadnych instytucji rolniczych. Szkół rolniczych nie ma, w projekcie uruchomienie poniemieckiej szkoły rolniczej w Trabenie (dz. Drawień). Dodajmy, że jakiś czas potem tamtejszy pałac w którym mieściła się szkoła został celowo podpalony. 

Z większych zakładów przemysłowych wymienia się fabrykę włókienniczą w Raciborzu znajduje się w rękach Armii Radzieckiej. Fabryka zaopatrzona jest w 32 krosna i odpowiednie do tego maszyny.


Fabryka maszyn rolniczych w Szczecinku (późniejszy Polam przy ul. Warcisława – dop. red.) znajduje się również w posiadaniu władz sowieckich. Fabryka posiada odlewnię żelaza. Wszystkie motory zostały wywiezione, jednak uruchomienie fabryki jest możliwe przy odpowiednich kredytach w terminie trzymiesięcznym.

Podczas wojny fabryka wyrabiała łuski amunicyjne i zatrudniała powyżej 200 ludzi. Fabryka jest zaopatrzona w modelarnię (kompletną). Przy fabryce znajduje się również jeden trak w dobrym stanie. Na składzie znajduje się poważna ilość części zapasowych do maszyn rolniczych.
Browar w Szczecinku od działań wojennych nie ucierpiał, zdolność wytwórcza 300 000 litrów miesięcznie jest eksploatowany przez Spółdzielnię „Robotnik”.
Elewator zbożowy w dobrym stanie znajduje się w rękach Wojska Sowieckiego. 
W rękach sowieckich znajduje się także rzeźnia (przy ul. Kaszubskiej). Ponadto wyliczono, że na terenie miasta naliczono aż cztery cegielnie, elewator zbożowy, gazownia (zniszczona) w Szczecinku rektyfikacja spirytusu i kompletnie zniszczona fabryka obuwia i filcu. W browarze zatrudnionych jest 20 polskich i 6 niemieckich pracowników a fabryce włókienniczej 10 polskich i 25 niemieckich. 

czytaj też:

Gwałty, napady, grabieże. "Wyzwoliciele" w Szczecinku


W części dotyczącej komunikacji czytamy:


Linie kolejowe uruchomione. Pociągi kursują nieregularnie, brak wagonów zbyt mała liczba pociągów. Przewóz osobowy i towarowy samochodami nieregularny i nie istnieje. Placówki pocztowe zorganizowane, przesyłki dochodzą regularnie. Brak aparatów telefonicznych, skutkiem czego pewna ilość gmin nie ma połączeń. 


Wodociągi pracują słabo z powodu zbyt dużego obciążenia i brak odpowiednich urządzeń. Zapasowe pompy zostały wywiezione przez Armię Czerwoną.

Gazownia mogłaby być uruchomiona dopiero po odbudowie. Są poważne uszkodzenia. Dostarczany przez elektrownię prąd jest zbyt słaby by motory elektryczne w zakładzie wodociągów mogły pracować.


Jednym z ważniejszych problemów w tym czasie była opieka medyczna.
Jest ono oparte na Szpitalu Powiatowym i jego ambulatorium. Jak dotychczas bez żadnych umów i ekwiwalentu za leczenie. W obwodzie praktykuje ośmiu lekarzy polskich w tym jeden wojskowy oraz dwóch felczerów. W Szczecinku jest siedmiu lekarzy i jeden felczer. W Czaplinku jeden lekarz a w Raciborzu jeden felczer.


Lecznictwo prywatne niemieckie: dwóch starych lekarzy powyżej 70 lat w Czaplinku. Ludność niemiecka leczy się w szpitalach polskich. Państwowa pomoc lekarsko-dentystyczna niezorganizowana oprócz PKP. Na terenie powiatu jest dwóch lekarzy dentystów oraz sześciu techników dentystycznych. 
W obwodzie istnieją trzy szpitale. Szpital Powiatowy w Szczecinku z pomieszczeniem na 160 łóżek – czynnych 130. Szpital zakaźny w Raciborzu jako filia powiatowego na 50 łóżek. Szpital Miejski w Czaplinku na 45 łózek. 


Brak Ubezpieczalni Społecznej, zorganizowanej pomocy lekarskiej dla funkcjonariuszy państwowych i członków ich rodzin. Brak ośrodków zdrowia ewentualnie lekarzy rejonowych i czynnych przy nich ambulatoriów. Cały ciężar lecznictwa spoczywa na Szpitalu Powiatowym i jego ambulatorium. Szpitale i ambulatoria pracują w bardzo ciężkich warunkach ze względu na duże braki w urządzeniach, narzędziach i aparatach pomocniczych, lekach, materiałach opatrunkowych, środkach dezynfekcyjnych, żywności tak dla personelu, jak i dla chorych. Brak opału i często światła elektrycznego. 


Pełnomocnik prosi o skierowanie na teren obwodu dwóch lekarzy specjalistów - laryngologa i okulisty a także: Zorganizowanie pogotowia ratunkowego – dwa wozy w tym jeden zakaźny. Zorganizowanie i wyposażenie w sprzęt i środki dezynfekcyjne dwóch kolumn dezynfekcyjno- dezynsekcyjnych. Zachorowalność na gorączkę wśród ludności niemieckiej jest olbrzymia, brak odpowiedniej ilości leków przeciw wenerycznych.

Inspektorat szkolny zorganizowany. Czynne Gimnazjum Ogólnokształcące i Liceum, organizuje się Gimnazjum Kupieckie. Brak odpowiedniej ilości sił nauczycielskich potrzebnych do uruchomienia wiejskich szkół powszechnych. Ścisłych danych brak gdyż nie dostarczył je Inspektorat Szkolny.

Stan bezpieczeństwa wewnętrznego określa się jako dość dobry. Daje się zauważyć stopniowe zmniejszanie się przestępczości. W pierwszej dekadzie listopada zanotowano 151 przestępstw i wykroczeń, w drugiej 104 w trzeciej tylko 78. Reasumując powyższe stwierdza się, że w przeciągu listopada przestępczość zmalała o 48 proc. 


Największa pozycja w wykazie statystycznym przestępczości zajmuje kradzież koni i bydła. W samym tylko listopadzie zanotowano 333 przestępstwa i wykroczenia, w tym 124 kradzieże koni i bydła. 


Dużo młodych ludzi, którzy nie mogą tu znaleźć odpowiedniej pracy wraca do Polski centralnej. 
Na terenie obwodu czynny jest jeden Sąd Grodzki. Obsada jeden sędzia i 3 siły kancelaryjne. W sądzie Grodzkim skompletowana została za czasów niemieckich hipoteka z kilku sądów. Księgi hipoteczne i akta gruntowe zabezpieczone chociaż niekompletne i częściowo zniszczone. 
Konieczne jest zwiększenie w najbliższym czasie stanu osobowego w sądzie. Szczecinek jest ośrodkiem ruchliwym i ilość spraw wzrasta z dnia na dzień. Za czasów niemieckich było w sądzie 5 sędziów. Konieczne jest przeprowadzanie remontu gmachu sądowego i wyposażenie go w odpowiedni sprzęt biurowy. 


W ostatnich dniach dało się zauważyć na terenie powiatu akcje elementów reakcyjnych. Przykładem tego może być ostrzelanie samochodu sowieckiego w okolicy Wierzchowa, w wyniku czego jeden żołnierz został zabity a drugi ranny oraz wyrok śmierci przysłany wójtowi w Klauszewie a podpisany „Prokurator Sądu Polowego AK Karzełek”. Działalności zorganizowanych band leśnych nie zaobserwowano.


Zorganizowanej akcji politycznej wśród ludności niemieckiej nie stwierdzono. Zdarzają się wypadki, że Niemcy upijają żołnierzy sowieckich i za ich pośrednictwem załatwiają porachunki z Polakami. 
Powszechniejszej akcji sabotażowych na terenie powiatu nie było. Społeczeństwo jest jednak czujne, czego dowodem jest wykrycie tajnej radiostacji niemieckiej w Czaplinku oraz ciężkiego karabinu maszynowego w dobrym stanie przechowywanego przez Niemców w Szczecinku.


Z przestępstw pospolitych wśród ludności polskiej najczęstszymi są kradzieże mienia państwowego, poniemieckiego i prywatnego. Objawia się to w formie tzw. szabru i dokonywane jest przeważnie przez ludzi przyjeżdżających z terenów Polski centralnej oraz żołnierzy sowieckich. Ostatnio rozpoczęto energiczną akcję przeciwko paserstwo celem zmniejszenia ilości kradzieży. Każda transakcja z żołnierzami sowieckimi bez wiedzy sowieckiej władzy wojskowej uznaje się za nielegalną i w wypadku wykrycia, kupujący kierowany jest do sądu z oskarżeniem o paserstwo a przedmiot transakcji konfiskowany. 


Konieczne są zarządzenia władz celem zlikwidowania sprzedaży alkoholu w każdym sklepie bez względu na branżę. Właściciele sklepów tłumaczą, że dotychczas nie wyszło żadne zarządzenie w tym kierunku i nie wydano koncesji na sprzedaż alkoholu.

Tolerowanie tego stanu rzeczy prowadzi do rozpijania społeczeństwa i na porządku dziennym są wypadki urządzania awantur publicznych po pijanemu. 


Przestępczość wśród funkcjonariuszy państwowych i publicznych objawia się przeważnie w formie łapownictwa. Wypadki te nie mają charakteru nagminnego. 

Za wyszukanie i udostępnienie dokumentów dziękujemy p. Dariuszowi Trawińskiemu.

 

artykuł ukazał się w 941 wydaniu Tematu Szczecineckiego, 
jedynego tygodnika ze Szczecinka.

Reklama

historia szczecinek wojna osiedlenie niemcy wojska sowieckie - komentarze opinie

  • gość 2019-04-27 13:56:46

    Przez wiele, wiele lat na budynku głównym SZPITALA wisiała tablica z imieniem patrona dr Ludwika Rydygiera. Za czasów tzw. nowej władzy ktoś uczynny zdjął tablicę. Pytałem pracowników szpitala czy wiedzą czyje imie nosi ich szpital. Byli zdziwieni, że chodzi o "jakiegoś" Rydygiera.
    A może szpital oczekuje na innego patrona, specjalistę szczecineckiego od "wszystkiego" ?

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Kierowca Kat. B z

Witam szukam pracy na stanowisku kierowcy, mam doświadczenie w jeździe po Polsce jak i za zachodnią granicą. Jestem osobą młodą ale ambitną, w razie..


Serwis Komputerowy -

Twój komputer pracuje wolno ... ?? Odmawia posłuszeństwa ?? Zawiesza się ?? Mamy na to sposób: zapraszamy do naszego serwisu komputerowego...


Czyszczenie, pranie dywanów,

Oferujemy profesjonalne pranie i czyszczenie dywanów i wykładzin, mebli tapicerowanych (narożniki, kanapy, fotele, krzesła i inne), samochodów i..


Leasing Szczecinek

Jeśli chcesz wziąć samochód lub dowolny środek trwały w leasing dobrze trafiłeś. Szybki proces, procedury uproszczone, minimalne wkłady własne,..


Sprzedam fajne, własnościowe

Sprzedam fajne, własnościowe mieszkanie: 58, 67 m2, 3 pokoje, kuchnia, łazienka/wc,przedpokój,III piętro,do remontu,12 rodzinna klatka w..


**SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ**TEL.794

*SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ*NAJLEPSZE CENY*tel.794 388 383. skupujemy...absolutnie wszystkie auta: tel.794 388 383. masz auto na sprzedaż-dzwoń!dogadamy..


KREDYTY, POŻYCZKI

Kredyty gotówkowe, pożyczki i chwilówki - szeroki wybór ofert bankowych i pozabankowych - na oświadczenie - akceptacja wszystkich dochodów - wysokie..


Elektromechanika Szymon Pazur

Oferuję usługi elektromechaniczne : naprawa rozruszników oraz alternatorów, instalacje elektryczne, systemy: airbag, abs, esp, centralne zamki, car..


AGRO-KREDYT DLA ROLNIKÓW

AGRO KREDYT DLA ROLNIKÓW - najwyższa przyznawalność, najlepiej liczony dochód. Dedykowany doradca dla rolników, dojazd do klienta. Tel. 508-615-949


Prywatna sesja z Wróżką w

Tarot Numerologia - Uczucia praca finanse zdrowie. Oczyszczanie energetyczne - klątwy, uroki, podłączenia energetyczne. Synchronizacja czakr i..


mieszkanie do wynajecia

Kawalerka w Skotnikach ( 5km od Szczecinka ) po kapitalnym remoncie. Kuchnia i przedpokój w zabudowie , ogrzewanie gazowe , na parterze , cieple i..


Dam pracę przy wykonywaniu

Poszukujemy pracownika do pomocy przy układaniu podłóg żywicznych. Jeśli jesteś młody, pracowity, masz zdolności manualne i szybko się uczysz to..


Firma remontowo - budowlana

Firma KAM - BUD oferuje kompleksowe usługi remontowo- wykonczeniowe .Zapewniam fachowa pomoc w adaptacjach wnętrz oraz w doborze , zakupie i..


SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ -

SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ - 507-678-396 - SZCZECINEK I OKOLICE


Reklama


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez szczecinek.com, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

GAMA Maria Gasiul z siedzibą w Szczecinek 78-400, Niecała 23

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"