:-( Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?

Ulica Junacka, Drzymały i latarnia gazowa

Ulica Junacka, Drzymały i latarnia gazowa
Temat Szczecinecki 02/06/2018 16:41

Akurat trafiliśmy na przebudowę jezdni i chodników. Miast bruku z polnego kamienia, pojawi się tu kostka asfaltowa produkowana na masową skalę w Bitumkadstein Werke przy dzisiejszej ul. Waryńskiego.  Jezdnia będzie tak gładka, że podczas przejazdu chłopskich furmanek, stukot kopyt końskich nie zagłuszy nawet terkot żelaznych obręczy. Urlichstrasse znana polskim mieszkańcom Szczecinka jako ul. Drzymały, niczym szczególnym się nie wyróżnia. No może tym, że pnie się nieco pod górkę spinając, niczym klamra, dwie biegnące równolegle główne ulice miasta. 


Tutaj, na zapleczu najważniejszej w mieście ulicy, gwar już nie dochodzi. Co najwyżej, można tędy przejść do zacienionego parku wijącego się wzdłuż jez. Trzesiecko. Uliczka liczy zaledwie kilkadziesiąt metrów długości, a o jej niegdysiejszej randze świadczy jedna jedyna latarnia gazowa. 
Ulokowana została w strategicznym miejscu przy skrzyżowania z Junkerstrasse (ob. ul. Junacka). Latarnie gazowe w latach trzydziestych, a więc z czasów, kiedy powstało to zdjęcie, trudno było zaliczyć do nowoczesnych urządzeń. Co ważne, przetrwały wojenny czas – a więc zdobycie miasta i późniejszy rabunek. Definitywnie wyłączono je z użytkowania kilka lat potem. Stało się to z prozaicznych powodów – po prostu powojenny polski przemysł nie produkował już żarników i szklanych kloszy. 
Kiedy skończyły się zapasy i to, co udało się sprowadzić z centrali – oświetlenie gazowe z ulic Szczecinka odeszło do historii. Lampy gazowe stanowiły nieodłączny atrybut starych miast. 
Autor tych słów pamięta jeszcze z połowy lat 60. latarnie gazowe na ul. Jagiellońskiej w... Bydgoszczy. Choć nocą światła dawały niewiele, ale za to tworzyły wprost bajeczny nastrój. Nie jest więc przypadkiem, że wielcy malarze - impresjoniści zachwycali się nocnymi, wielkomiejskimi pasażami rozświetlonymi żółto-czerwoną poświatą płynącą z gazowych lamp. 
Ale co tam wielki świat. Również i w Szczecinku nastrojowe, nocne pejzaże tworzył na przełomie XIX i XX wieku lekarz – artysta Paul Stubbe – wychowanek tutejszego Gimnazjum Księżnej Jadwigi. Takim obrazem jest nocny widok na ul. Kaznodziejską (dz. ks. P. Skargi). Jego dzieła (sumie 9 obrazów) z nieistniejącymi już dzisiaj zakątkami miasta można zobaczyć w Muzeum Regionalnym. 
Na przełomie XIX i XX wieku nocą szczecineckie ulice rozświetlały dokładnie  123 latarnie. Dla porównania  w tym czasie w Berlinie było ich ok. 12 tys. a w Paryżu ponad 43 tys. szt.). Przypomnę, że miejska gazownia powstała dopiero 1895 roku. Od 1912 roku, kiedy rozpoczęto elektryfikację miasta, instalowano już tylko latarnie elektryczne. 
Wróćmy do zdjęcia. Po prawej, zza parterowego budynku warsztatowego, w miejscu gdzie dzisiaj znajduje się niewielki przyblokowy skwer, widać ścianę szczytową XIX-wiecznego spichlerza. Mimo że obiekt od dawna znajduje się pod ochroną konserwatorską, nic o nim poza zdawkową informacją nie wiadomo. 
Najbliższy sąsiad o tej samej funkcji ulokowany był całkiem niedaleko - przy ul. Ogrodowej i drugi przy ul. Zamkowej. Co ważne, wszystkie przetrwały epokę masowych rozbiórek, jaka nastąpiła pod koniec lat 60. 
To właśnie w tamtym czasie znikła – widoczna na zdjęciu - ryglowa zabudowa przy skrzyżowaniu ul. Drzymały z Boh. Warszawy (krótko po wojnie ul. Królewska potem Stalina). W miejscu niezwykle klimatycznie prezentujących się kamieniczek pojawił się przeszklony pawilon handlowy z odzieżą. W latach 90 został rozebrany. Od tego czasu, przy głównym deptaku znajduje się swoisty poligon doświadczalny dla różnego rodzaju amatorów mazania sprayem po ścianach. 
Dla mnie, na zawsze miejsce to kojarzyć się będzie z piętrową kamienicą z miniaturową witryną sklepową, na której stał zakurzony radioodbiornik (wtedy rzecz jasna jeszcze lampowy) zakładu naprawczego p. Domagały. Na zawsze w pamięci pozostanie też mikroskopijne podwórze – studnia, gdzie nigdy słońce nie dochodziło, a powietrze przesycone było zapachem kurzu, pleśni i wilgoci. 
Stary spichlerz doczekał się swojego „złotego wieku”. Przedtem, przez kilkanaście lat stał opuszczony. Magazyn zboża nikomu już nie był potrzebny, a klucze do niego znajdowały się w... Muzeum Regionalnym. Budynek właściwie się już rozsypywał. Dziury w dachu. Potężne, drewniane, stropowe belki były jeszcze w dobrym stanie, czego nie można powiedzieć o podłodze. Najgorzej wyglądały schody. Nie dość, że strome, to brakowało na nich stopni, a całość konstrukcji była niezwykle rachityczna. Przez szpary w deskach podłogowych widać było niższe piętro...
Jedynym elementem dawnego wyposażenia był stalowy blok umocowany przy wysięgniku na dachu. Służył do transportu worków ze zbożem. W tamtym czasie najlepiej zachowała się piwnica. Budynek był tylko w części podpiwniczony, ale piwnica jest- jak na tutejsze warunki - prawdziwym rarytasem budowalnym z powodu ceglanego, beczkowego sklepienia. W Szczecinku tego rodzaju konstrukcja to niezwykła rzadkość. 
Już w latach 80. próbowano stary spichlerz zmodernizować adaptując go do celów muzealnych. Sporządzona koncepcja projektowa wykazała, że obiekt - z racji bardzo skromnej powierzchni i zbyt niskich kondygnacji - do tego się nie nadaje. Niewiele brakowało, aby stary spichlerz, tak jak to się stało z sąsiednią zabudową, zostałby wyrównany do poziomu terenu. 
Całe szczęście znalazła się firma handlowa, która obiekt kupiła i przebudowała, nie zatracając przy tym jego wartości historycznej. Przepruta ściana szczytowa, w której zainstalowano wspornikowe okna z opalizującego szkła, dodały staruszkowi współczesnego sznytu. 
Jednak najbardziej tajemniczym obiektem na starym zdjęciu jest wysoki płot ceglany. Za nim widać korony drzew. W starym, a więc w nieistniejącym już Szczecinku, tego rodzaju murów, parkanów, ogrodzeń było co niemiara. Okolony potężnym murem przydomowy ogród, jawi się - znany ze średniowiecznych zamków - hortus conclusus (ogród zamknięty). Dla osób postronnych był niedostępny. Był odizolowany od otoczenia enklawą, niczym ten z „Alicji w Krainie Czarów”, tu był  zupełnie inny świat. Być może nie było tam ani pięknych róż, ani kolorowych kwiatów, a jedynie kwitnący wiosną sad?
Niewiele można odczytać ze starego zdjęcia. Zajrzyjmy więc do planu miasta z 1903 roku. Tam ogród z wysokim murem widać w całej okazałości. Kaligraficznie wykonany napis informuje, że jest to teren Junkerhofu (Dwór Junkierski) – hotelu, który po wojnie stał się siedzibą Ligi Obrony Kraju (najpierw LPŻ), a teraz Hotelem Oskar. 
Budynek znany jest z niezwykle bogatej, eklektycznej elewacji. Co ważne, na tej samej działce znajduje się narożna, piętrowa, dwurodzinna kamienica zwana Villą Riemer. Czyżby należała do właścicieli browaru braci Riemer? 
A może jest to tylko przypadkowy zbieg okoliczności. Budynek istnieje do dzisiaj, ale jego stan przeraża. Od kilkunastu lat jest niezamieszkały. Mocno spękane ściany i zapadnięte stropy, świadczą o fatalnej kondycji i niemocy jego właściciela. 
Jakiś czas temu dom ten słynął z pięknej, piętrowej werandy. Choć obrośnięta była dzikim winem i wielkimi krzewami, w całej okazałości widać ją było od strony ul. Ordona. Drewniana weranda była prawdziwym majstersztykiem, dzisiaj zupełnie już nieznanej sztuki ciesielstwa. 
Podobne werandy, których rodowód sięga przełomu XIX i XX wieku znane były głównie z różnego rodzaju kurortów i uzdrowisk. Nie brakowało ich także na przedmieściach willowych dzielnic wielkich miast. 
Stara weranda została przez miejscowych barbarzyńców spalona. Pozostały po niej jedynie ceglane ściany przyziemia. Wiekowa narożna kamienica od dawna z zamurowanymi oknami, nie ma najmniejszej szansy na przeżycie. 
W dawnym ogrodzie przy skrzyżowaniu ul. Drzymały z Junacką wybudowano w 1964 roku pięciokondygnacyjny blok z 26 mieszkaniami. To właśnie w tym okresie zaczęły powstawać pierwsze po wojnie bloki mieszkalne. Wszystkie realizowano jeszcze w technologii tradycyjnej. Nie były to jeszcze osiedla, a pojedyncze budynki lokowane jako zabudowa plombowa lub tak jak to się stało w tym przypadku  na terenach zielonych. 
O innym zakątku niegdyś tajemniczego ogrodu z Dworem Junkierskim w kolejnym odcinku.
                                                     

Jerzy Gasiul

 

Artykuł ukazał się w Temacie Szczecineckim nr 896,
jedynym tygodniku ze Szczecinka

 

Reklama

Miejsce zdarzenia mapa Szczecinek

junacka drzymały latarnia gazowa ulice kostka asfaltowa - komentarze opinie

  • gość 2018-06-02 21:51:07

    ...a jak się skręciło z ulicy Boh. Warszawy w ulicę Podwale, po lewej stronie stał stary, bardzo stary dom, w którym kiedyś chyba mieszkał jakiś rzemieślnik, który znał się na zamkach i kluczach, można by powiedzieć "Klucznik". Nad wejściem, nad bramą wiodącą na podwórko, na dekoracyjnym wysięgniku z zawijasami, wisiał potężny klucz. Miał chyba 20 kg wagi i długość 60-80 cm. To był znak rzemieślnika, fachowca od zamków i kluczy. Bardzo mi on się podobał, jak dom opustoszał, ale nie miałem odwagi jego ukraść. Nie wiem co z nim się stało. A co do fachowców od zamków i kluczy, był w Szczecinku specjalista w tej dziedzinie, nawet miał "spec" uprawnienia jak na tamte czasy mocno socjalistyczne, mówiło się o nim "kasiarz przysięgły". Był fachowcem od skomplikowanych zamków i otwierania kas pancernych. Nazywał się Brocki... a imienia nie pamiętam. Warsztat miał w bramie, na Boh. Warszawy, tu, gdzie obecnie jest wejście do notariusza, a sąsiadem był sklep warzywny pana Padewskiego.

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Citroën C5 1.6 hdi 2006r

- el szyby - el lusterka - komputer pokładowy - zawieszenia hydractive (sprawne) - czujniki parkowania - klimatyzacja dwustrefowa


Zobacz ogłoszenie

Wypożyczanie odkurzaczy

Oferujemy wypożyczenie odkurzacza piorącego renomowanej firmy Karcher, model Puzzi 8/1C wraz z ssawkami do prania tapicerek i dywanów. Dzięki temu..


Zobacz ogłoszenie

Kupię działkę, grunt rolny w

Kupię dom (może być do kapitalnego remontu) w m. Spore, może być także działka lub grunt rolny.


Zobacz ogłoszenie

Schneider-Electric zatrudni

Do fabryki Elda-Eltra Elektrotechnika S.A. w Szczecinku, będącej częścią koncernu Schneider- Electric poszukujemy osoby na stanowisko Ślusarza..


Zobacz ogłoszenie

KREDYTY, POŻYCZKI, BEZ BIK,

Doradztwo finansowe w pozyskaniu środków to nasza specjalność. Dzięki wiedzy i doświadczeniu znajdziemy dla Państwa najlepsze rozwiązanie finansowe..


Zobacz ogłoszenie

Leasing Szczecinek

Jeśli chcesz wziąć samochód lub dowolny środek trwały w leasing dobrze trafiłeś. Szybki proces, procedury uproszczone, minimalne wkłady własne,..


Zobacz ogłoszenie

Dom wolnostący z dużą działką

Witam posiadam do sprzedania dom parterowy, wolnostojący z 7409 m2 działką nr 50 we wsi Brokęcino, w woj. Wielkopolskim, pow. Złotowski. Dom..


Zobacz ogłoszenie

Remonty - Wykończenia wnętrz

"ART DOM " Firma Remontowo-Budowlana Oferujemy kompleksowy zakres prac. -Układanie glazury, terakoty, także pod kątem 45 stopni..


Zobacz ogłoszenie

Studio graficzne/usługi

SALVADOR Studio - studio kreatywne zajmujące się projektami graficznymi ulotek, logo, zaproszeń, plakatów, bannerów, szyldów, karykatur, grafik do..


Zobacz ogłoszenie

FIRMA LABORUM

FIRMA LABORUM W SZCZECINKU POSZUKUJE PRACOWNIKÓW(mężczyźni i kobiety) NA STANOWISKA !!! PRACOWNIK MAGAZYNOWY !!! MONTER SPRZĘTU..


Zobacz ogłoszenie

MOSKITIERY / ROLETY / OKNA PCV

Moskitiery okienne, rolety wewnętrzne i zewnętrzne, Okna PCV. PRODUCENT. Umów darmowy pomiar pod numerem 790 215 251


Zobacz ogłoszenie

Serwis Komputerowy -

Twój komputer pracuje wolno ... ?? Odmawia posłuszeństwa ?? Zawiesza się ?? Mamy na to sposób: zapraszamy do naszego serwisu komputerowego...


Zobacz ogłoszenie

AGRO-KREDYT DLA ROLNIKÓW

AGRO KREDYT DLA ROLNIKÓW - najwyższa przyznawalność, najlepiej liczony dochód. Dedykowany doradca dla rolników, dojazd do klienta. Tel. 508-615-949


Zobacz ogłoszenie

NAJLEPSZE KOTŁY W SZCZECINKU

Oferujemy Kotły na Pellet renomowanych producentów: Kotłospaw-Kostrzewa-Pellux Zamontowane przez nas kotły objęte są serwisem (dwóch serwisantów na..


Zobacz ogłoszenie

Sprzedam bardzo dobrze

Sprzedam bardzo dobrze usytuowaną działkę budowlaną o powierzchni 1200 m2 położonej w Szczecinku przy ul. Obrońców Westerplatte w Szczecinku...


Zobacz ogłoszenie

Starostwo Powiatowe w

Starostwo Powiatowe w Szczecinku pilnie poszukuje pracownika do sprzątania siedziby Starostwa na okres 2 miesięcy. Zatrudnienie od zaraz na umowę..


Zobacz ogłoszenie

Przyjmę do pracy na umowę o

Poszukuję osoby do pracy w ośrodku wypoczynkowym w okolicach Szczecinka ok 8km z możliwością zamieszkania /mężczyzna-kobieta/ Oczekiwania -osoba..


Zobacz ogłoszenie

Firma remontowo - budowlana

Firma KAM - BUD oferuje kompleksowe usługi remontowo- wykonczeniowe .Zapewniam fachowa pomoc w adaptacjach wnętrz oraz w doborze , zakupie i..


Zobacz ogłoszenie

Praca - sprzątanie

Firma sprzątająca Rivendell poszukuje rzetelnych osób do pracy przy sprzątaniu klatek schodowych. Praca od 10 do 20 godzin tygodniowo - do..


Zobacz ogłoszenie

RODO kompleksowa dokumentacja

Stanowimy grupę ekspertów ds. ochrony danych osobowych, której trzonem jest certyfikowany Inspektor Ochrony Danych Osobowych., posiadający..


Zobacz ogłoszenie

Kupie stare ordery, medale,

Kupię stare odznaki, odznaczenia, medale, ordery, wpinki,orzełki, naszywki itp.: wojskowe oraz cywilne, dyplomy, zaświadczenia i legitymacje..


Zobacz ogłoszenie

MOSKITIERY i ROLETY - P R O D

MOSKITIERY na owady, Rolety, plisy, żaluzje. Producent - Szczecinek i okolice


Zobacz ogłoszenie

Najlepsze Kotły w Szczecinku

Oferujemy Kotły na Pellet wyposażone w palniki samoczyszczące, czołowi producenci w skali kraju i europy min. KOSTRZEWA, KOTŁOSPAW wyposażony w..


Zobacz ogłoszenie
Reklama


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez szczecinek.com, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

GAMA Maria Gasiul z siedzibą w Szczecinek 78-400, Niecała 23

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"