:-(

Wygląda na to że masz Adblocka. Utrzymujemy się z reklam żeby móc dostarczyć Ci wiadomości z Twojego regionu za które nie musisz płacić, czy mógłbyś rozważyć jego wyłączenie?



Wzgórze św. Jerzego, Wzgórze Stodół, górka "wodociągowa"

Wzgórze św. Jerzego, Wzgórze Stodół, górka

Pomiędzy najniższym, a najwyższym punktem jest niecałe dziewięć metrów. Niby niewiele, ale w krainie jezior, nawet tak niewielkie wzniesienie jest niczym port dla tonących. Mowa o Wzgórzu św. Jerzego, zwanego też Wzgórzem Stodół, które przez wieki było właśnie takim portem niejednokrotnie w sensie dosłownym. W czasach współczesnych, charakteryzujących się niezwykle skromną wiedzą o lokalnej historii, to tylko bezdrzewna „Górka Wodociągowa”.  Wodociągowa, bo stoi na niej, kikut dawnej wieży ciśnień. Wieżę wybudowano ok. 1912 roku i choć całkiem niedawno wciągnięto ją na listę zabytków podlegających ochronie, aż taka wiekowa to ona raczej nie jest. 


Do niedawna jej szczyt wieńczył hełm z ośmiobocznym bębnem kryjącym stalowy zbiornik na wodę. Tak samo jak siostrzenica - wieża św. Mikołaja, była znakiem rozpoznawczym Szczecinka. Obie upamiętniano na dziesiątkach pocztówek, zdjęć i rysunków. 
Tli się jeszcze iskierka nadziei, że ta pierwsza przeobrazi się w obserwatorium astronomiczne z planetarium. Za to żadnej już nie ma nadziei dla tej drugiej. Została w 2008 r. oszpecona na trwale, a przesiąknięte modlitwami mury dziesiątków pokoleń, zostały zbezczeszczone, podobnie jak groby z tutejszego, przykościelnego cmentarza. 
Wzgórze św. Jerzego od początków istnienia miasta, było dla mieszkańców miejscem strategicznym. Tuż za miejskim obwałowaniem, kilkadziesiąt metrów od Pruskiej Bramy stanowiło, jak wcześniej wspomniałem port – miejsce, gdzie można było się schronić przed wodnym żywiołem. Położone na podmokłym, zaledwie dwustu-trzystumetrowej szerokości przesmyku, między dwoma jeziorami, miasto regularnie nawiedzały powodzie. Chcąc uchronić przed wodą swoje plony, właśnie w tym miejscu mieszkańcy zaczęli stawiać stodoły. 
To tutaj też od zawsze znajdował się cmentarz rodzimych mieszkańców tej ziemi - Kaszubów zamieszkujących przedmieście Kiecz (dz. Chyże). 
Warto wiedzieć, że o kaszubskiej osadzie napisano już w 1295 roku, a więc jeszcze przed powstaniem miasta (1310 r.). Już na początku XIII wieku, po wojnach krzyżowych w całej Europie zaczęto wznosić szpitale i kościoły pod patronatem św. Jerzego. Szacuje się, że powstało ich ok. 20 tys. 
Szpitale, a właściwie hospicja, ze względu na możliwość rozprzestrzeniania się chorób zakaźnych, lokowano poza miejskimi murami. Być może, wraz z lokacją miasta na szczycie wzgórza wzniesiono również szpitalną kaplicę św. Jerzego. 
Jak uważają historycy, niemieckie określenie „Jürgenhaus” oznacza szpital dla trędowatych (leprozorium). Umieszczano tutaj także miejską biedotę, kaleki, starców oraz chorych dotkniętych zakaźną chorobą. Dlaczego na patrona chorych wybrano św. Jerzego, patrona rycerzy? Otóż św. Jerzy, według legendy był pogromcą smoka, tyle że ten groźny stwór uosabiał też zaraźliwą chorobę. 
Tu przy szpitalnym murze znajdował się cmentarz, który z biegiem lat rozrósł się do znacznych rozmiarów zajmując całą wschodnią część wzgórza. Jego kres nastąpił dopiero w marcu 1842 roku, kiedy to właśnie wtedy odbył się pierwszy pochówek na nowo powstałym cmentarzu na Draśniętym Wzgórzu (Ritzig Berg) przy drodze w kierunku Gwdy.
W 1814 roku istniejącą jeszcze kaplicę św. Jerzego, zamieniono na magazyn prochu strzelniczego. To właśnie w tym miejscu w 1912 roku ulokowano 36 metrowej wysokości wieżę wodociągową z  olbrzymią niecką na wodę, w przypadku awarii wodociągów. Najprawdopodobniej podczas prac budowlanych zniszczono pozostałości po dawnej szpitalnej kaplicy. 
Najstarszym dokumentem przechowywanym w Archiwum Państwowym jest pochodzący z 1849 roku plan sytuacyjny Wzgórza św. Jerzego. Jak wynika z załączonej numeracji, w tym czasie na wzgórzu znajdowały się 84 obiekty. W zdecydowanej większości były to stodoły (stąd bierze się późniejsza nazwa tego miejsca), różnego rodzaju magazyny, drobne warsztaty, a także trzy cmentarze – stary cmentarz ewangelicki, cmentarz żołnierzy napoleońskich oraz cmentarz żydowski (kirkut) z domem przedpogrzebowym. 
Wszystkie obiekty stały w pojedynczych rzędach. W zdecydowanej większości zwrócone były na osi wschód – zachód. 
Od strony wschodniej zaznaczono na planie, leżący bezpośrednio na zapleczu budynków gospodarczych przy ul. Lipowej, cmentarz ewangelicki. W tamtym czasie nie było wprawdzie jeszcze wieży wodnej, ale musiała istnieć kaplica lub jej resztki, ale plan tego już nie obejmuje. 
Zachodnią część zbocza zajmuje cmentarz żołnierzy napoleońskich. Pochowani żołnierze zmarli w tutejszych lazaretach w wyniku chorób, ran i wycieńczenia po tragicznej kampanii moskiewskiej. 
Jeden z lazaretów mieścił się w Gimnazjum Księżnej Jadwigi przy dz. ul. P. Skargi. Ostatnia droga zmarłych żołnierzy wiodła ul. Sadową, a następnie aż do wrót cmentarza ul. Podgórną. Przynajmy, że miejsce pochówków było dość nietypowe na zapleczu stodół.  Prowadziły tam (jak wynika z planu) dwa niezwykle wąskie dojazdy. 
Tego rodzaju usytuowanie żołnierskiej nekropolii może świadczyć o jej marginalnym znaczeniu. Wszakże dla zdecydowanej większości mieszkańców była to wroga armia. Jak wynika z dokumentów - wieczny odpoczynek w tym miejscu znalazło w sumie 119 żołnierzy Wielkiej Armii. 
Przypomnę, że 2 lutego 1807 Szczecinek zdobyły odziały pod dowództwem gen. Jana Łubieńskiego. Powtórnie polski oddział, tym razem pod dowództwem płk. Franciszka Garczyńskiego „zawitał” do miasta 12 lub 13 lutego. Razem z nim z polską konnicą, do miasta wkroczyli powstańcy, którym przewodził Krzywy Marcin (jak go określano „polskiej mowy”) z pobliskiego Parsęcka.
12 lutego w Szczecinku kwaterował ze swoim sztabem gen. Menard. W sumie od lutego 1807 roku do końca stycznia 1808 r. przez miasto przeszło ok. 83 tys. żołnierzy. Po kampanii moskiewskiej od grudnia 1812 do lutego następnego roku w ciągu miesiąca przebywało ich 15,3 tys. Na zawsze w tym miejscu zostało 119. 
Ich pamięć postanowiono wskrzesić dopiero w 1997 r. To właśnie wtedy na zachodnim skraju Wzgórza św. Jerzego, tuż przy ul. Szafera, stanął niezwykle skromny pomnik, którego autorem jest koszaliński artysta Zygmunt Wujek. Charakterystycznym elementem pomnika jest umieszczone na surowym, smukłym kamiennym słupie, popiersie żołnierza z głową nakrytą napoleońskim kapeluszem tzw. bikornem. To tutaj, każdorazowo podczas swojej wizyty, delegacja zaprzyjaźnionego ze Szczecinkiem francuskiego Noyelles sous Lens składa wiązanki kwiatów z trójkolorową szarfą.
Zachodnia część dawnego cmentarza żołnierzy francuskich znalazła  się pod nawierzchnią wybudowanej w latach 80. jezdnią ul. Szafera. 
Cmentarz żołnierski graniczył od północnej strony przez płot z kirkutem. Żydowski cmentarz w tym miejscu powstał już w pierwszej połowie XVIII w. Od 1841 chowano na nim wyznawców judaizmu nie tylko ze Szczecinka, ale przez jakiś czas także z Polanowa, Koszalina, Sławna, Miastka, Darłowa i Bobolic.
W 1829 r. gmina żydowska kupiła znajdującą się przy cmentarzu stodołę lub magazyn. W 1862 obiekt ten wyburzono, budując w jego miejscu dom przedpogrzebowy. Jego charakterystycznym, zachowanym do dzisiaj elementem, jest łukowo przesklepiona wnęka – w której pierwotnie znajdowało się pomieszczenie z bramą na karawan.
W 1728 roku w mieście zamieszkała jedna rodzina pochodzenia żydowskiego, a w połowie XVIII w. pięć rodzin. Według szczecineckiego historyka dr Karla Tümpla w 1800 roku, w Szczecinku mieszkało 39 Żydów, w 1816 – 11 a w 1855 – 288. Na początku XX wieku, kiedy miasto liczyło ok. 12 tys. mieszkańców było ich ok. 400. 
W latach 60. po kirkucie nie było już śladu. W bezpośrednim sąsiedztwie domu pogrzebowego, a już wtedy protestanckiej kaplicy, rozciągały się jedynie porosłe zielskiem i krzakami wykroty. Bodajże  w latach 70. dach na kaplicy pokryto miedzianą blachą.
Odkąd sięgam pamięcią, budynek ten zawsze był niezwykle tajemniczy. Zawsze był zamknięty na ciężkie, obite stalową blachą drzwi z wielką kłódką. Małe okna zawsze przysłaniały drewniane okiennice. 
W czasach powojennych, na kalenicy dachu pojawi się stalowy krzyż, symbolizujący sakralny charakter obiektu. 
Zwykłych przechodniów podążających w kierunku drewnianego mostu na Niezdobnej i dalej do Świńskiego Rynku, ten stan nieco dziwił. Dopiero z czasem pojawiła się na drzwiach mała tabliczka z informacją, że jest to kaplica parafii ewangelicko-augsburskiej. 
Mówiono, że co jakiś czas przyjeżdża tutaj pastor a na nabożeństwa przychodzi niewielu i są to najprawdopodobniej Niemcy, którzy zostali tutaj po wojnie. 
W tamtym czasie nie istniała jeszcze ul. Szafera. W jej miejscu, po zboczu Wzgórza św. Jerzego przebiegała zataczając półkole, umocniona gdzieniegdzie żużlem polna droga (zdjęcie obok). Tuż za kaplicą rozciągały się poletka i inspekty Zakładu Ogrodniczego Powiatowego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej. Od strony wieży wodociągowej swoją bazę miała firma melioracyjna z zapleczem magazynowym oraz terenem ze sprzętem i materiałami budowalnymi. 
Dopiero w połowie lat 90. zachodnia część Wzgórza św. Jerzego została uporządkowana. Od strony ronda (ul. Lipowej) teren lekko wyrównano. Podczas prac natrafiono na zalegające tuż pod trawą w znacznych ilościach ludzkie kości. Aby nie ingerować w podłoże - nawieziono wówczas warstwę ziemi. 
Ogrodzona wysoką siatką działka, tylko w niewielkim stopniu odzwierciedla zasięg dawnego żydowskiego cmentarza. Niezwykłym wydarzeniem, którego byłem świadkiem, była bardzo krótka wizyta w tym miejscu (wieczorem 30 maja 2012 roku) naczelnego rabina Polski – Michael`a Schudrich`a, który przy kirkucie odmówił kadisz - modlitwę za zmarłych.
                                                     

Jerzy Gasiul 

 

artykuł ukazał się w Temacie Szczecineckim,
jedynym tygodniku ze Szczecinka
Reklama

wzgórze szczecinek wodociągowa zabytek jeziora - komentarze opinie

  • Gość - niezalogowany 2018-11-17 19:26:28

    I pomyśleć, że w XXI wieku, lokalny biznesmen budowlany, znany głównie z wynagrodzeń wypłacanych na raty, kilku postępowań oraz kopalni kruszyw zwanej torem, zamierza ryć ten teren pod działalność gospodarczą. Kości odkryte pod koniec lat 80-tych, podczas wykonywania prac pod rury ciepłownicze, mój wujek, w ramach obowiązków służbowych, palił w beczkach na terenie Pojezierza.

  • Gość - niezalogowany 2018-11-17 21:58:09

    Fakt wodociągi zrobiły profanację. Słyszałem, że dzieciaki to się tam czaszkami bawiły. To miejsce powinno pozostać nienaruszone. Zresztą PGK w tym tygodniu też ryło tam ziemię. Zastanawiam się kto u nas odpowiada za archeologię i czy cmentarz pod Hosso był dokładnie zbadany (bo przy kościele chowano nie byle kogo) czy wywieźli urobek byle gdzie

  • Gość - niezalogowany 2018-11-20 13:11:21

    Kiedy budowano Hosso, kości w workach stały popakowane. Profanacja i zbeszczeszczenie. Podobnie jak profanacją jest wbudowanie najstarszego zabytku w mieście, wieży kościoła św. Mikołaja, w jarmarczną galerię dla ubogich i smród z Sano. Czy to robota - zgoda szczecineckiego unabombera?

  • gość 2018-11-21 10:24:39

    Gdzie wywieźli urobek spod Hosso? Pojedź do Parsęcka i zapytaj gdzie jest urobek. Każdy logiczny człowiek ci wskaże. Marzyciele dodadzą jeszcze historię o duchach!

  • Gość - niezalogowany 2018-11-21 16:23:32

    Tak to prawda. Część kości znajduje się w kwaterze 10 szczecineckiego cmentarza, część ziemi z kośćmi posłużyła do niwelacji terenu u szanownej osoby z Parsęcka, która wraz z Ś.p.mężem wybierała kości. Co z nimi zrobiła - nie wiem. Wiem, że sprowadzali na swoją posesję egzorcystę.

Dodajesz jako: |
Reklama

Ogłoszenia PREMIUM

Pranie dywanów i mebli

Oferujemy pranie, czyszczenie, impregnację oraz suszenie - dywanów, - wykładzin, - tapczanów, - narożników, - foteli, - krzeseł i innych mebli..


Zobacz ogłoszenie

Tynki maszynowe - Gipsowe i

Naszą Specjalnością Są Tynki maszynowe do wykonania których wykorzystujemy najnowsze technologie i sprawdzone materiały. Posiadamy doświadczone..


Zobacz ogłoszenie

Sprzedam koła 195/65 R15

Mam do sprzedania koła z oponami zimowymi 195/65 R15. Opony Polaris. 2 mają bieżnik ok. 4,5 mm, dwie następne 5 mm. Stan widać na zdjęciach. Koła..


Zobacz ogłoszenie

Mieszkanie po remoncie WYSOKI

Mieszkanie parterowe bezczynszowe w 4-rodzinnym domu tylko 6km od SZCZECINKA -miejscowość Godzimierz, czyste powietrze, cisza i spokój. Pięknie..


Zobacz ogłoszenie

50 - letni rencista poszukuje

Młody rencista poszukuje pracy zdalnej. Doświadczenie w pracy biurowej. Posiadam w pełni wyposażone stanowisko komputerowe ( drukarka, skaner )...


Zobacz ogłoszenie

SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ - 782 145

SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ - 782 145 455 - SZCZECINEK I OKOLICE


Zobacz ogłoszenie

AVON - zamawiaj u konsultanki

Zapraszam do zapoznania się z ofertą w moim sklepie internetowym AVON. Mam nadzieję, że zainteresuję Cię nowościami i odnajdziesz u mnie same..


Zobacz ogłoszenie

Sprzedam działkę budowlana

Sprzedam piękną działkę budowlaną bezpośrednio przy lesie, 400 m od jeziora Trzesiecko. 750 m 2, teren równy na wzgórzu, wraz z udziałem w drodze..


Zobacz ogłoszenie

SKUP AUT- NAJWYŻSZE CENY-

Skupujemy wszystkie auta : -osobowe -dostawcze-motocykle -motocykle -przyczepy. Szybka wycena i odbiór własnym transportem Zapraszam do kontaktu


Zobacz ogłoszenie

Jodła Kaukaska 160-280cm

Jodła kaukaska dostępna od 5 grudnia ( I gatunek bardzo symetryczne) wysokość od 160-280cm , 100zł sztuka. Raz w tygodniu nowa dostawa. Możliwy..


Zobacz ogłoszenie

Czyszczenie, pranie dywanów,

Oferuję profesjonalne pranie i czyszczenie dywanów i wykładzin, mebli tapicerowanych, samochodów i innych pojazdów. Czyścimy i konserwujemy również..


Zobacz ogłoszenie

Pranie dywanów,wykładzin,kanap

Oferujemy pranie, czyszczenie, impregnację oraz suszenie - dywanów, - wykładzin, - tapczanów, - narożników, - foteli, - krzeseł i innych mebli..


Zobacz ogłoszenie

Jeden z ostatnich koszarowców,

Na sprzedaż jeden z ostatnich koszarowców w Bornem Sulinowie. Powierzchnia użytkowa budynku 843 m2, działka wielokątna o pow. 1308 m2, 2 piętra..


Zobacz ogłoszenie

Leasing Szczecinek

Jeśli chcesz wziąć samochód lub dowolny środek trwały w leasing dobrze trafiłeś. Szybki proces, procedury uproszczone, minimalne wkłady własne,..


Zobacz ogłoszenie

Kamień kostka brukowa /

Sprzedam kostkę kamienną II gatunku (typowo na ogrodzenia), duża ilość, cena netto za tonę


Zobacz ogłoszenie

Choinki Jodłowe Czarnobór

Choinki Jodłowe prosto z plantacji w Czarnoborze. Przystępne ceny. Wybór i wycinka według życzenia Klienta. Tel. 660-729-014


Zobacz ogłoszenie

SKUP AUT GOTÓWKA SZCZECINEK I

SKUP AUT GOTÓWKA SZCZECINEK I OKOLICE !!!


Zobacz ogłoszenie

Toyota Avensis D4D 2.0D 116KM

PEŁNA DOKUMENTACJA PLUS KOMPLET KLUCZY ROK PRODUKCJI AUTA 2003 WYPOSAŻENIE: AUTOMATYCZNA KLIMATYZACJA Webasto KOMPUTER POKŁADOWY AIR BAG X6 PLUS..


Zobacz ogłoszenie

Sesja prywatna z wróżką w

Witam. Jeśli masz problem w sferze uczuć, finansów, zdrowia - zapraszam na sesję z tarotem. A jeśli prześladuje Cię pech zapraszam na rytuał..


Zobacz ogłoszenie

SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ - 782 145

SKUP AUT ZA GOTÓWKĘ - 782 145 455 - SZCZECINEK I OKOLICE


Zobacz ogłoszenie

Zatrudnię elektromechanika lub

Zatrudnię elektromechanika lub mechanika pojazdów samochodowych wymagane prawo jazdy KAT.B, min. 2 – lata doświadczenia w zawodzie. Praca przy..


Zobacz ogłoszenie
Reklama


 Reklama


25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 roku tzw. RODO. Nowe prawo nakłada na nas obowiązek uzyskania Twojej zgody na przetwarzanie przez nas danych osobowych w plikach cookies

Oświadczam, iż zapoznałem sie z Polityką prywatności i zgadzam się na zapisywanie i przechowywanie w mojej przeglądarce internetowej tzw. plików cookies oraz na przetwarzanie zaszyfrowanych w nich danych osobowych pozostawianych w czasie korzystania z innych stron internetowych, serwisów oraz parametrów zapisywanych w plikach cookies w celach marketingowych, w tym na profilowanie i w celach analitycznych przez szczecinek.com, oraz ZAUFANYCH PARTNERÓW.

Administratorzy danych / Podmioty którym powierzenie przetwarzania powierzono

GAMA Maria Gasiul z siedzibą w Szczecinek 78-400, Niecała 23

Cele przetwarzania danych

1.marketing, w tym profilowanie i cele analityczne
2.świadczenie usług drogą elektroniczną
3.dopasowanie treści stron internetowych do preferencji i zainteresowań
4.wykrywanie botów i nadużyć w usługach
5.pomiary statystyczne i udoskonalenie usług (cele analityczne)


Podstawy prawne przetwarzania danych


1.marketing, w tym profilowanie oraz cele analityczne – zgoda
2.świadczenie usług drogą elektroniczną - niezbędność danych do świadczenia usługi
3.pozostałe cele - uzasadniony interes administratora danych


Odbiorcy danych

Podmioty przetwarzające dane na zlecenie administratora danych, w tym podmioty ZAUFANI PARTNERZY, agencje marketingowe oraz podmioty uprawnione do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa.

Prawa osoby, której dane dotyczą

Prawo żądania sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych; prawo wycofania zgody na przetwarzanie danych osobowych. Inne prawa osoby, której dane dotyczą.

Informacje dodatkowe

Więcej o zasadach przetwarzania danych w "Polityce prywatności"